مراسم یادبود مستندساز فقید برگزار شد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در ابتدای این مراسم مصطفی شیری، مستندساز که اجرای برنامه را بر عهده داشت با اشاره به نخستین سالگرد درگذشت زینت‌بخش، گفت: در اولین سالگرد زنده‌یاد مهران زینت‌بخش گرد هم آمده‌ایم تا درباره او صحبت کنیم. این مراسم به همت انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند و با همکاری خانه سینما برگزار می‌شود.

وی با اشاره به علاقه زینت‌بخش به موسیقی گفت: مهران علاقه زیادی به موسیقی داشت و این علاقه در فیلم‌هایش نیز به‌وضوح نمود پیدا کرده بود. او ۲ مستند درباره فرهاد مهراد و فریدون فروغی ساخته بود و به‌ویژه صدای فرهاد مهراد برایش جایگاه ویژه‌ای داشت؛ صدایی که برای مهران فراتر از ویژگی‌های صرفاً موسیقایی، واجد معنا و حس دیگری بود.

در ادامه، مهرداد زاهدیان رئیس انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند، با ابراز تأسف از درگذشت این مستندساز افزود: مهران سال‌ها در میان ما و در کنار دوستان و همکارانی بود که بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای خود را با یکدیگر گذراندیم. شاید یکی از معنا‌های یک صنف همین باشد؛ اینکه آدم‌هایی که زندگی حرفه‌ای مشترکی دارند، فقط در چارچوب کار و مسائل صنفی با یکدیگر مرتبط نباشند بلکه در لحظه‌های مهم زندگی نیز بتوانند حضور یکدیگر را احساس کنند. چرا که سرمایه یک صنف، رابطه میان آدم‌هاست.

رئیس انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند با اشاره به اینکه این مراسم تنها برای یادآوری درگذشتگان نیست، بیان کرد: به گمان من، یکی از ارزش‌های یک جمع صنفی همین است که هیچ‌کس احساس نکند در این مسیر تنهاست. طبیعی است که آدم‌ها متفاوت باشند، نگاه‌های متفاوتی داشته باشند و راه‌های متفاوتی را انتخاب کنند. چیزی که یک جمع را زنده نگه می‌دارد، لزوماً شبیه بودن آدم‌ها به یکدیگر نیست، بلکه وجود احساس تعلق و مسئولیت نسبت به یکدیگر است؛ بنابراین ما در انجمن در کنار پیگیری مسائل حرفه‌ای و حقوق صنفی، باید به این وجه انسانی جمع خودمان نیز توجه داشته باشیم؛ اینکه آدم‌ها و اتفاق‌هایی که بخشی از زندگی این جمع بوده‌اند، تنها در خاطره شخصی چند نفر باقی نمانند بلکه به بخشی از حافظه جمعی ما تبدیل شوند.

وی با اشاره به جایگاه زینت‌بخش در میان اعضای انجمن گفت: مهران امروز برای ما فقط یادآور یک فقدان نیست؛ او یادآور بخشی از همین جمع انسانی است که سال‌ها در آن حضور داشت. شاید بهترین کاری که می‌توانیم برای حفظ این خاطره انجام دهیم، فقط برگزاری مراسم سالانه نباشد، بلکه این باشد که حضور آدم‌ها را تا وقتی در کنارمان هستند، جدی‌تر بگیریم.

در ادامه به یاد زنده‌یاد مهران زینت‌بخش، قطعه «اسیر شب» با صدای فرهاد مهراد پخش شد.

در بخش دیگری از این مراسم، غلام‌عباس فاضلی منتقد سینما نیز گفت: یک سال از درگذشت مهران گذشت و این مدت، فرصتی را در اختیار من قرار داد تا به او از زاویه‌ای متفاوت نگاه کنم. به نظر می‌رسد او یک فیلمساز کامیاب بود و این جایگاهی است که کمتر مستندسازی می‌توانست به آن دست یابد. زینت‌بخش فیلمسازی بود که در دوران فعالیت خود هر فیلمی را که علاقه داشت کارگردانی کرد و این اقبال، کمتر برای یک مستندساز به دست می‌آید. فیلم‌های او جسارت بسیار زیادی داشتند و گویی او از زمان خود جلوتر بود و بی‌پروا فیلم می‌ساخت.

فاضلی با اشاره به شیوه فعالیت این مستندساز افزود: او هرگز از مراکز دولتی برای ساخت فیلم کمکی دریافت نکرد و متکی به هزینه شخصی خود بود. تقریباً هیچ‌یک از فیلم‌های او را نمی‌توان در شرایط امروز کارگردانی کرد. او موقعیت‌ها و لحظات را شکار می‌کرد و از زندگی خود در این راه مایه می‌گذاشت. زینت‌بخش فردی بی‌اعتنا به پول و منابع اقتصادی بود، در شرایطی که فرصت‌های مناسبی برای کسب درآمد از طریق سینما پیش روی او قرار داشت.

وی افزود: در یک سال اخیر هر زمان از خیابانی عبور کرده‌ام که با او در آن خاطره‌ای داشتم، بی‌اختیار اندوهگین شدم. او فردی تنها بود و این تنهایی گریبان بسیاری از اندیشمندان را گرفته است. جهان فکری او از نزدیکان، خانواده و هم‌صنفانش جلوتر بود. او یک دوست، یار و همدم داشت که «تاریخ» نام داشت. بدون شک با گذشت هر سال و هر روز، تاریخ بیشتر قدر فیلم‌های او را خواهد دانست.

در ادامه این مراسم، امید نجوان مستندساز، درباره فیلم کوتاهی که به یاد زنده‌یاد مهران زینت‌بخش ساخته بود، گفت: انگیزه من از ساخت این فیلم به سال گذشته بازمی‌گردد؛ زمانی که در جشنواره «سینماحقیقت» و در یادبود سالانه مستندسازان، یادی از مهران زینت‌بخش نشد. در آن زمان به این فکر افتادم که چه کاری می‌توانم برای او انجام دهم. به آرشیو شخصی خود و فیلم‌هایی که از مهران گرفته بودم مراجعه کردم و بدون تصمیم قبلی، فیلمی درباره او ساختم.

وی افزود: در واقع به دنبال این بودم که برای سالروز درگذشت مهران کاری انجام دهم و در نهایت این فیلم از دل همان تصاویر آرشیوی شکل گرفت. امیدوارم ضعف‌های این فیلم را بر من ببخشید.

امیر فرض‌اللهی روزنامه‌نگار نیز بیان کرد: من می‌دانم مهران عزیز چه فیلم‌هایی را نتوانست بسازد. حدود پانزده سال با او رفاقت داشتم و به دلیل همراهی با او، از حال و احوالش خبر داشتم. او جسارت درونی زیادی داشت و با وجود اینکه از نظر خانوادگی در شرایط مالی مناسبی قرار داشت، از درون روشن بود و تا آخرین لحظه، زیست کودک درون خود را روشن نگه داشت.

وی با اشاره به دغدغه‌های زینت بخش افزود: دغدغه‌مندی نسبت به کندوکاو در روح و اعماق تاریخ، زینت‌بخش را از پای انداخت. او ایده‌های بکر زیادی داشت که امکان ساخت و کارگردانی آنها برایش فراهم نشد.

در ادامه لیلا زینت‌بخش خواهر زنده‌یاد مهران زینت‌بخش، ضمن قدردانی از حاضران در این مراسم، گفت: مهران عاشق سینما و فیلمسازی بود و از دوران نوجوانی و با وجود مخالفت خانواده، این مسیر را انتخاب کرد و می‌خواست قصه هنرمندان طردشده را به تصویر بکشد. مهران برای ساخت فیلم منتظر تأمین هزینه از منابع دولتی نبود و آثارش را با هزینه شخصی تولید می‌کرد. بسیاری از فیلم‌های او اجازه پخش نداشتند و این مسئله او را سرخورده و افسرده کرد. او دلبستگی زیادی به فیلم‌هایش داشت و آنها را همچون فرزندان خود می‌دانست.

وی افزود: امروز نمی‌خواهم تنها از دوری او بگویم. مهران برای دنبال کردن رویا‌های خود هزینه زیادی پرداخت کرد و نمی‌دانم آیا این هزینه ارزشش را داشت یا نه. هنرمند در وهله نخست یک انسان است و باید در درجه اول به خودش اهمیت دهد. هیچ انسانی نباید زندگی خود را به بهانه دنبال کردن رویاهایش از دست بدهد. اگر پروژه‌ای با شکست مواجه شد، یک هنرمند نباید خود را فراموش کند. هیچ چیز بالاتر از سلامت برای یک انسان نیست و متأسفانه مهران این موضوع را دیر متوجه شد.

لیلا زینت‌بخش در ادامه اظهار کرد: آرزو می‌کنم مسئولان کشور در زمان حیات هنرمندان قدر آنها را بدانند و از آنها دستگیری کنند. هنرمندان بخشی از تاریخ یک کشور هستند و قدر آنها باید بیشتر دانسته شود.

وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان مراسم بیان کرد: از همه دوستان و عزیزان در انجمن صنفی مستندسازان و خانه سینما، همچنین آقای مهرداد زاهدیان و سایر هنرمندانی که یاد مهران را زنده نگه داشتند، از صمیم قلب تشکر می‌کنم. یاد مهران همیشه با ما خواهد بود و نامش در تاریخ ماندگار خواهد شد.

پخش فیلم مستند «قریه من» به کارگردانی مهران زینت بخش مشتمل بر زندگی و فعالیت‌های هنری مرحوم فریدون فروغی خواننده پیشگام موسیقی پاپ بخش پایانی مراسم را تشکیل می‌داد.