اسناد تاریخی اصفهان زیر چتر حفاظت دیجیتال

به گزارش خبرگزاری صداوسیما   سید روح‌الله سید العسگری گفت: حدود ۲ هزار نسخه از اسناد و آثار مرکز اسناد میراث‌فرهنگی اصفهان در نخستین مرحله همکاری با سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران شعبه اصفهان برای دیجیتال‌سازی در اختیار این مجموعه قرار گرفت تا اطلاعات این منابع ارزشمند در برابر آسیب‌های احتمالی حفاظت و امکان بهره‌برداری پژوهشی از آنها گسترده‌تر شود.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان ادامه داد: مرکز اسناد و کتابخانه میراث‌فرهنگی اصفهان از مراکز غنی اسنادی در حوزه میراث‌فرهنگی به شمار می‌رود و بخش قابل‌توجهی از اسناد مربوط به طرح‌های مرمتی، اقدامات حفاظتی و مطالعات انجام شده در دهه‌های گذشته در آن نگهداری می‌شود.

سید العسگری افزود: بخشی از این مجموعه شامل مطالعات و مستنداتی است که توسط شرکت‌ها و گروه‌های بین‌المللی فعال در ایران، در دوره‌های مختلف و پیش از انقلاب و پس‌ازآن، تهیه‌شده است.

او با اشاره به آغاز فرآیند دیجیتال‌سازی این مجموعه اسنادی، تصریح کرد: با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ـ شعبه اصفهان ـ فرآیند دیجیتال‌سازی اسناد مرکز اسناد میراث‌فرهنگی آغازشده و در مرحله نخست حدود ۲ هزار نسخه از آثار و اسناد این مرکز برای انجام این فرآیند در اختیار مجموعه مربوط قرارگرفته است.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان افزود: اهمیت این اقدام از آن جهت است که اسناد موجود در مرکز اسناد، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی اصفهان را در خود ثبت کرده‌اند و حفظ اطلاعات موجود در آنها، در کنار نگهداری فیزیکی اسناد، ضرورت دارد. دیجیتال‌سازی این منابع امکان حفاظت بهتر از اطلاعات و مستندات را در برابر آسیب‌های احتمالی فراهم می‌کند و زمینه نگهداری پایدارتر آنها را به وجود می‌آورد.

سید العسگری ادامه داد: اولویت‌بندی اسناد برای مرحله نخست، با توجه به اهمیت مستندات مربوط به مرمت‌ها، اطلاعات مربوط به اقدامات مرمتی، تصاویر و نقشه‌های تاریخی انجام‌شده است. بخشی از این نقشه‌ها و مستندات به دهه‌های ۵۰ و ۶۰ بازمی‌گردد و اطلاعات ارزشمندی درباره روند اقدامات و مداخلات انجام‌شده در بنا‌های تاریخی اصفهان در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

او با اشاره به جایگاه اسناد مرمتی در فعالیت‌های حفاظتی و پژوهشی گفت: بسیاری از مستندات مربوط به پروژه‌های مرمت بنا‌های تاریخی در مرکز اسناد نگهداری می‌شود. برای نمونه، سوابق و مستندات مربوط به دوره‌های مختلف مرمت مجموعه‌هایی مانند چهلستون در این مرکز موجود است و پیمانکاران، ناظران، متخصصان و پژوهشگران در جریان اجرای طرح‌های مرمتی برای دسترسی به سوابق و روش‌های مورداستفاده در دوره‌های گذشته به این منابع مراجعه می‌کنند. این اسناد می‌توانند اطلاعاتی درباره شیوه اجرای مرمت، نحوه برخورد با سازه‌های چوبی، تزئینات و دیگر بخش‌های بنا‌های تاریخی در دوره‌های پیشین ارائه کنند و به‌عنوان مرجعی برای مطالعات و اقدامات مرمتی مورداستفاده قرار گیرند.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان همچنین به ظرفیت کتابخانه مرکز اسناد اشاره کرد و افزود: کتابخانه این مرکز حدود ۷۵۴۰ جلد کتاب دارد که برخی از آنها بسیار کمیاب هستند و نمونه‌هایی از این آثار با شمارگان بسیار محدود در سطح کشور وجود دارد. دانشجویان، پژوهشگران و محققان نیز از این منابع استفاده می‌کنند و مراجعه به کتابخانه و مرکز اسناد برای انجام مطالعات تخصصی ادامه دارد.

سید العسگری با اشاره به تجربه همکاری پیشین برای دیجیتال‌سازی اسناد تصویری، تصریح کرد: در سال گذشته یا دو سال اخیر نیز با همکاری سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان، نزدیک به ۸ هزار نسخه از اسناد تصویری مربوط به مرمت‌های گذشته اسکن و دیجیتال‌سازی شد. این اقدام طی یک فرآیند چندماهه انجام گرفت و اطلاعات مربوط به بخشی از مرمت‌های گذشته را در قالب منابع دیجیتال ثبت و مستندسازی کرد.

او بابیان اینکه فرآیند جدید، مجموعه‌های دیگری از اسناد را نیز دربر خواهد گرفت، اظهار کرد: پس از مرحله نخست، مطالعات و اسناد مربوط به پروژه‌های بین‌المللی و مطالعات انجام‌شده توسط گروه‌های خارجی در اصفهان نیز در بسته‌های مختلف برای دیجیتال‌سازی ارائه خواهد شد. در مراحل بعدی تلاش می‌شود مطالعات انجام‌شده توسط گروه‌های بین‌المللی، به‌ویژه گروه‌های ایتالیایی فعال در اصفهان، نیز مستندسازی و برای ثبت و نگهداری دیجیتال در اختیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران قرار گیرد.

سید العسگری، یکی از اهداف اصلی این همکاری را ایجاد امکان دسترسی گسترده‌تر پژوهشگران به منابع اسنادی عنوان کرد و گفت: در شرایط فعلی، پژوهشگران برای استفاده از بسیاری از این منابع باید به اصفهان مراجعه کنند، اما با دیجیتال‌سازی و قرار گرفتن این منابع در بستر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، امکان دسترسی پژوهشگران در سراسر کشور به این مستندات فراهم خواهد شد. قرار گرفتن اسناد دیجیتال شده در یک بستر ملی، علاوه بر حفاظت از اطلاعات، امکان استفاده گسترده‌تر از ظرفیت این منابع را برای محققان و پژوهشگران فراهم می‌کند و می‌تواند مراجعه به مستندات تاریخی و مرمتی را برای انجام مطالعات تخصصی تسهیل کند.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان تصریح کرد: اولویت نخست در این فرآیند، اسناد مرتبط با مرمت‌ها، اطلاعات مربوط به اقدامات مرمتی و اسناد تصویری بوده است و در ادامه، سایر مجموعه‌های اسنادی نیز بر اساس اهمیت و اولویت در بسته‌های مختلف برای دیجیتال‌سازی ارائه خواهند شد.

او گفت: فرآیند دیجیتال‌سازی مرکز اسناد میراث‌فرهنگی اصفهان محدود به یک مرحله نخواهد بود و مجموعه‌ای از اسناد، نقشه‌ها، مطالعات، تصاویر و مستندات تاریخی و مرمتی در مراحل مختلف مورد پردازش قرار می‌گیرد. هدف از این روند، حفظ اطلاعات موجود در منابع تاریخی و فراهم کردن امکان استفاده پژوهشی گسترده‌تر از آنها در یک بستر ملی است.

سید العسگری ادامه داد: اهمیت این اقدام در شرایطی است که اسناد موجود در مرکز اسناد میراث‌فرهنگی اصفهان، صرفاً منابع اداری نیستند، بلکه بخشی از مستندات مربوط به تاریخ بناها، مطالعات انجام‌شده، شیوه‌های مرمت و روند مداخلات حفاظتی در اصفهان را در خود جای‌داده‌اند. ثبت و نگهداری دیجیتال این اطلاعات، امکان حفاظت از محتوای اسناد و استفاده مستمر از آنها در مطالعات آینده را افزایش می‌دهد.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان تأکید کرد: پس از تکمیل مرحله نخست دیجیتال‌سازی، سایر مجموعه‌های اسنادی مرکز اسناد میراث‌فرهنگی اصفهان نیز در بسته‌های مختلف برای ثبت و نگهداری دیجیتال ارائه خواهد شد و مطالعات و مستندات تهیه‌شده توسط گروه‌های بین‌المللی، ازجمله گروه‌های ایتالیایی، نیز در مراحل بعدی این فرآیند قرار خواهند گرفت تا بخشی از حافظه مستند میراث‌فرهنگی اصفهان در یک بستر ملی قابل نگهداری و استفاده پژوهشی باشد.