زیبایی های یک آمار و تلخی های یک زندگی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، وحید یکسال است که با سرطان روده دست و پنجه نرم می کند. چهره تکیده و رنجورش نشان می دهد چه سختی هایی در فرآیند درمان تحمل کرده است. از برداشتن بخشی از روده تا روزهای سخت شیمی درمانی در مرکز تخصصی پرتو درمانی بابلسر، نتیجه ای جز نگاه سرد وحید به سقف اتاق و نفس های خسته و امید مبهم به آینده نداشت. اما شمار وحیدها در مازندران کم نیستند!

از هزینه های سرسام آور درمان و مراقبتها که بگذریم، آمار حدود 10 برابری شیوع سرطان دستگاه گوارش در شمال کشور در مقایسه با سایرمناطق کشور، چراهای فراوانی به ذهن می آورد.

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران مهمترین دلایل شیوع نگران کننده این سرطان را سبک زندگی و تغذیه می داند.

اعرابی بدون اشاره مستقیم به تأثیر سلامت مواد غذایی در بروز سرطانهای گوارشی میگوید: با استانداردهای تعریف شده! سلامت محصولات کشاورزی استان مورد تأیید است اما نباید از مصرف بالاتر از استاندارد انواع کود و سموم شیمیایی در تولیدات کشاورزی غافل بود.

سراغ آمارهای رسمی بخش کشاورزی می رویم

مازندران با بیش از470 هزارهکتارباغ وشالیزار وتولید 7 ونیم میلیون تن انواع محصولات کشاورزی، استان برتر کشور در تولید 14 محصول کشاورزی است.

براساس اعلام اداره کل جهاد کشاورزی مازندران، یک درصد ازخاک کشور و 12 درصد تولیدات باغی و زراعی کشور به این استان اختصاص دارد و ضریب کشت محصولات کشاورزی نیز درمازندران 1.35 ودرسایراستان‌های کشور0.7 است.

باتوجه به جایگاه استراتژیک مازندران درتولیدات کشاورزی کشور،میزان مصرف کود و انواع سموم دفع آفات دراین استان، تآثیر مستقیم برسلامت مردم سراسر کشور دارد.

نعمت زاده دکترای ژنتیک گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری می گوید: براساس آمارهاي مراجع رسمي ، هم اكنون سالانه در بخش كشاورزي و باغداري مازندران حدود 4 هزار تن انواع سموم شيميايي استفاده مي شود که این میزان پنج برابر ميانگين مصرف كشوري است.

این پژوهشگر، با بیان اینکه مصرف سالانه سموم شيميايي در مازندران در دهه 70 حدود 12 هزار تن بود، مصرف سموم شيمیايي در بخش كشاورزي را بيشتر از حد ظرفيت و نياز مازندران دانست و افزود: پژوهشكده ژنتيك و زيست فناوري كشاورزي طبرستان ودانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری آماده همکاری با جهادکشاورزی براي انجام طرح هاي تحقيقاتي دراین باره است اما مسئولان باید گام های جدی تری برای اجرای طرح ها وبرنامه ریزی ها داشته باشند.

گزارش دانشگاه علوم پزشکی مازندران

دانشگاه علوم پزشکی مازندران هم در گزارشی با اشاره به بالا بودن میزان مصرف سموم در استان اعلام کرد: از مجموع 650 نوع آفت، بیماری و علف هرزی که در کشور وجود دارد، 427 نوع آن در مازندران یافت می‌شود که معادل 66 درصد کل آفات کشوراست وبه همین دلیل استفاده از سموم و آفت‌کش‌ها در این استان ضروری است اما درپژوهش های این دانشگاه، 12 نوع سم در 5 محصول کشاورزی پرمصرف بررسی شد که نتایج خوبی به دست نیامد!

همچنین برخی از سرطان‌ها مانند سرطان گوارش، خون، پروستات و اختلال در رشد جنین در مازندران بیش از سایر استان‌ها است، که این شائبه را در ذهن ایجاد می‌کند که ممکن است میان مصرف سموم و آفت‌کش‌ها با افزایش ابتلا به این بیماری‌ها ارتباطی وجود داشته باشد.

برای پیگیری بیشتر سراغ آزمایشگاه بررسی میزان سموم در محصولات کشاورزی رفتم چون بنا براعلام دانشگاه علوم پزشکی مازندران، طرح بررسی آزمایشگاهی وجود سم در برخی محصولات مانند توت فرنگی و خیار هم اجرا شد که مشخص شد: بیشترین درصد آلودگی توت فرنگی به سموم دیازنیون با 27درصد، کاپتان با 22درصد و لیندان با 18درصد بوده و 27درصد نمونه‌ های توت‌ فرنگی حداقل به یک سم آلوده بودند.

همچنین 47 نوع سم در خیار شناسایی شده که میزان دیازنیون آن 26درصد، دورسبان 17 درصد وبقیه لیندان و مالاتیون بوده و در 49 درصد نمونه های گرفته شده، آلودگی به حداقل یک سم در خیار وجود داشت. در کدوی خورشتی نیز میزان سم لیندان 42درصد، دیازنیون 2.63 درصد، دورسبان 7.89 درصد بوده و در نیمی از نمونه های این محصول آلودگی به حداقل یک سم دیده است.

راهکارهای کارشناسان

امینی پژوهشگر مرکزتحقیقات کشاورزی ومنابع طبیعی مازندران هم با بیان اینکه میزان مصرف سموم در دهه 60 در کشور ومازندران به ترتیب 35 هزار و 10 هزار تن بود می گوید: این مقدار در سال 89-90 در کشور به 25 هزار تن و در مازندران به 3هزار و 750  تن رسید وهم اکنون نیز مصرف سموم کشاورزی دراستان 5 برابر میانگین کشوراست.

امینی درباره راهکارهای اجرایی برای کنترل مصرف سموم کشاورزی، گفت: ساماندهی سموم مصرفی، توسعه و تجهیز واحدهای آموزشی و ترویجی در قالب برنامه مدرسه در مزرعه، مبارزه بیولوژیک با آفات، توسعه و تجهیز کلینیک‌های گیاه پزشکی خصوصی، فروش سموم کشاورزی با نسخه گیاه پزشکی، حمایت از تولید محصولات ارگانیک، پایش

منظم محصولات زراعی و باغی، توجه جدی به آلودگی خاک و آب و توجه به مصرف بی‌رویه کودهای شیمیایی در کنار سموم و آفت کش‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است.

مسئولان چه می گویند؟

مدیرکل جهادکشاورزی مازندران هم با رد بحرانی بودن مصرف سموم دراستان می گوید: این آمارها واقعی نیست ونمی توان برمبنای آن قضاوت کرد.

شهیدی فر برتوجه به پژوهش های محققان جهاد کشاورزی استان تآکید کرد و بدون اشاره به آماردقیق از یافته های این محققان افزود: درسالهای اخیرمصرف انواع سموم کشاورزی در مازندران کاهش یافته است و برای ادامه این روند کاهشی باید برنامه ریزی مناسب همراه با اعتبارلازم باشد تا تلاش ها نتیجه دهد.

وی برضرورت توسعه کشت ارگانیک دراستان تأکید و تصریح کرد: سطح کشت محصولات ارگانیک درمازندران امسال به بیش از40 هزارهکتاررسید. و برای گسترش آن باید تلاش کرد. البته اقتصاد کشاورزی نیز باید تقویت شود تا کشاورزان به بهای سلامتی مصرف کنندگان و هزینه های سرسام آور درمان عوارض ناشی از مصرف محصولات ناسالم،برای

افزایش تولید و بهبود معیشت، ناچار به افزایش مصرف کود و سم نباشند! از سویی دیگر، محققان مرکز تحقیقات برنج/ مرکز تحقیقات مرکبات و سازمان انرژِ ي اتمی در سه سال اخیر موفق به تولید ارقام جدید برنج مانند برنج روشن، نعمت و طارم و و مرکبات پرتقال و نارنگی شده اند که در برابر انواع آفات مقاومت دارد و نیازی به مصرف کود و سموم شیمیایی ندارند امات به علت مونع اعتباری و بی توجهی مسئولان، هنوز این ارقام وارد عرصه کشاورزی نشده اند!

دانستن این نکته می تواند در قضاوت بهتر کمک کند که شبکه بهداشت و درمان مازندران سالانه بیش از 2 هزارمیلیارد ریال به صورت مستقیم و غیرمستقیم برای درمان وحیدها و سایر سرطانهای گوارشی هزینه می کند در حالی که به اعتقاد کارشناسان، اعتبار مورد نیاز برای نهادينه کردن کشت ارگانیک در استان به 500 میلیارد تومان هم نمی رسد!

باتوجه به گفته های مسئولان اجرایی وتحقیقاتی وآمارهای اعلام شده، به نظر می رسد نه تنها هیچ هماهنگی میان مسئولان ونهادهای مرتبط با این موضوع وجود ندارد بلکه تناقض ها به گونه ای است که رفع آن چندان آسان نخواهد بود. ازسویی دیگر باید گفت: این مردم ومصرف کنندگان هستند ناخواسته وبه ناچار، هزینه های این بی برنامگی، ناهماهنگی را می پردازند و تا زمانی که مسئولان دررویای آمار به سرمی برند، وحیدهای فراوانی درکابوس بیماریهای صعب العلاج وهزینه های سنگین آن زندگی خواهند کرد.

 نویسنده: مهدی رضازاده