مرحله نخست سکوی هوشمند راز راه اندازی شده است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، نادر مکاری ­رئیس پژوهشگاه فضایی ایران، عصر امروز با حضور در برنامه صف اول شبکه خبر،به مناسبت هفته جهانی فضا و با تشریح برنامه‌ها و اقدامات پژوهشگاه فضایی ایران گفت: صنعت فضایی یکی از پرکاربردترین صنایع حساب می‌شود که می‌تواند به خیلی از صنایع به عنوان یک ابزار پایشی نظارتی و پیش‌بینی کمک کند.

وی افزود: خیلی‌ها صنعت فضایی را یک صنعت داده محور می‌دانند که می‌تواند در خدمت مردم باشد و کاربرد در همه صنایع دارد. در مدیریت منابع، بحث آب که یک چالش بزرگ است و یا خشکسالی و بقیه حوزه‌ها می‌تواند پیش بینی درستی را انجام دهد و یک ابزار پایشی باشد.

وی افزود: ما برای اینکه بتوانیم آمار دقیقی داشته باشیم از محصولاتمان، از سطح برداشتمان برآورد دقیق داشته باشیم نیاز به داده‌های فضایی داریم. خدمات فضاپایه در سه دسته تقسیم می‌شوند، حوزه مخابرات، حوزه سنجش از دور و حوزه ناوبری.

مکاری گفت: در حوزه مخابرات فضایی خیلی وقت‌ها مناطقی داریم که صعب العبور هستند و دسترسی به این مناطق از طریق شبکه‌های بی سیم یا شبکه‌های فیبر میسر نیست در این راستا شبکه‌های ماهواره‌ای، ارتباطات ماهواره‌ای جوابگوی این مسئله هست یا خیلی وقت‌ها می‌خواهیم منابع معدنی را شناسایی کنیم، تشخیص بدهیم که کجا معدن داریم و نهایت استفاده را ببریم و سطح برداشت منابع را تشخیص بدهیم، جوابگوی این مسئله ماهواره‌های زمین‌شناسی است که در دسته خدمات سنجش از دور قرار می‌گیرند.

مکاری افزود: ما حسب دستور وزیر ارتباطات دکتر هاشمی یک تغییر راهبردی دادیم. ما فعالیت‌های فضایی را بر اساس نیاز کشور یعنی کاری که کردیم نیازسنجی صورت گرفت و توسعه فناوری و توسعه ماهواره و همچنین فناوری‌هایی که برای منظومه سازی نیاز است تغییر کرد و عمده فعالیت‌هایی که شروع کردیم در همین راستا است.

مکاری درباره نیاز کشور از طریق فعالیت‌ها و فناوری‌های فضایی گفت: تقریباً همه صنایع به این خدمات نیاز‌های مبرم دارند و ما یک پروژه مهمی هم برای تحقق این امر تعریف کردیم تحت عنوان " پلتفرم هوشمند راز " که این پلتفرم سامانه‌های کاربردی را که برای صنایع مختلف نیاز است توسعه و به صنایع دسترسی می‌دهد. دستگاه‌های دولتی مختلف پایگاه داده‌ای دارند. این داده‌ها با تنوع و دقت‌های مختلف، امکانی را فراهم می‌کند برای بخش خصوصی که دسترسی به این داده‌ها داشته باشند و بستری را فراهم می‌کند برای دانشگاهیان، پژوهشگران که بتوانند از الگوریتم‌هایشان استفاده کنند.

وی افزود: ما در این پلتفرم هوشمند راز، از الگوریتم‌های هوش مصنوعی هم استفاده می‌کنیم و فاز نخست آن آماده شده و سعی داریم برای صنایع مختلف حوزه دریا، حوزه کشاورزی، حوزه معدن همه حوزه‌هایی که نیازمند هستند این خدمات را ارائه بدهیم.

مکاری درباره توضیح بیشتر درخصوص سکوی پلتفرم هوشمند راز گفت: ماهواره‌های سنجش از دور داده‌های خامی تولید می‌کنند که نیاز است از این داده‌های خام پردازش صورت بگیرد و تبدیل بشود به کاربرد، برای این کاربرد‌ها مثال‌های خیلی زیادی وجود دارد به عنوان مثال فرونشست زمین یکی از مسائل مهم کشور ماست.

رئیس پژوهشگاه فضایی ایران افزود: ماهواره‌های سنجش از دور داده‌های خامی تولید می‌کنند که نیازاست از این داده‌های خام پردازش صورت بگیرد و تبدیل شود به کاربرد. برای این کاربرد‌ها مثال‌های خیلی زیادی وجود دارد، به عنوان مثال فرونشست زمین یکی از مسائل مهم کشور ماست. توسعه شهری، بحث پایش ساخت و سازها، یعنی شهرداری ها، نیاز به این خدمات دارند.

مکاری گفت: ما در زنجیره صنعت فضایی پرتاب گر یا همان ماهواره بر داریم، ایستگاه زمینی داریم، ماهواره خودماهواره را داریم و خدمات را داریم. منظور از راکد هم می‌تواند به ماهواره و پرتاب گر که همان لانچر گفته می‌شود اطلاق شود و ماهواره‌هایی که ما اسمش را می‌گذاریم بلوک انتقال مداری. یعنی ما از یک مدار پایین‌تر بتوانیم به یک مدار بالاتر برویم. ما نیاز داریم به ماهواره‌های بلوک انتقال مداری.

وی افزود: ماهواره بلوک انتقال مداری در کشور ما و در پژوهشگاه فضایی ایران به ماهواره‌های سری سامان معروف هستند که ما سامان ۲ و سامان یک را داریم که در حال توسعه و ساختش هستیم. نکته‌ای که وجود دارد بلوک انتقال مداری زمینه سازی منظومه است.

مکاری گفت: ما ان شاءالله نمونه دوم سامانه یک را در تلاش هستیم که امسال پرتاب کنیم با سوخت جامد، سوخت مایع را هم شروع کردیم که ان شاءالله در سال‌های آینده به بلوغ خواهد رسید.

وی درباره ماهواره سامان گفت: ماهواره‌ها در مدار‌های مختلفی قرار می‌گیرند، با ارتفاع‌های مختلف، اگر قرار باشد ماهواره‌ای را در مدار بالاتر قرار دهیم و جابه جایی مدار داشته باشیم، مانور مداری داشته باشیم نیاز داریم که از بلوک‌های انتقال مداری استفاده کنیم یا باید پرتاب گری باشد که بتواند در ارتفاع‌های بالا ماهواره را قرار دهد یا باید از بلوک‌های انتقال مداری استفاده کند.

مکاری گفت: بلوک‌های انتقال مداری یک مسیری را فراهم می‌کند که ما به منظومه سازی برسیم، از منظومه سازی به داده‌هایی که نیاز کشورست، برسیم. این داده‌های خام را به پردازش برسانند و در این پلتفرمی که عرض کردم قرار بگیرند، تبدیل به سامانه‌های کاربردی شوند و در اختیار دستگاه‌های بهره بردار قرار بگیرند.

وی افزود:ما تفاهم نامه‌های مختلفی با دستگاه‌های مختلف مثل پژوهشگاه زلزله شناسی، پژوهشگاه اقیانوس شناسی، زمین شناسی، کشاورزی شروع کردیم.

مکاری همچنین درباره مفهوم اقتصاد فضا گفت: وقتی شما بازار اقتصادی فضا را بررسی می‌کنید، می‌بینید عمده مربوط به خدمات است، یعنی سهم بازار اقتصاد فضا مربوط به خدمات است، خدمات فضاپایه، اما این اقتصاد چطوری شکل گرفته، ما عمده صنایعی که داریم، نیاز به پیش بینی، نظارت، برآورد دارند و این پیش بینی، نظارت و برآورد از طریق داده‌های فضایی امکان پذیرست.

وی درباره اینکه اقتصاد دیجیتال یکی از مهم‌ترین مفاهیم دنیاست و در این اقتصاد دیجیتال، اقتصاد فضایی چه کارکرد‌هایی دارد، گفت:طبق برآوردی که سازمان‌های اقتصادی دارند، سهم زیادی از اقتصاد دیجیتال را اقتصاد فضا خواهد داشت. اصطلاحا اقتصاد فضا را می‌گویند تضمین کننده اقتصاد دیجیتال است، چون خیلی از تحلیل‌هایی که ما در اقتصاد دیجیتال داریم، نیاز به داده‌های فضایی دارد و خیلی از ما دولت هوشمند که شعار همه کشورهاست، این دولت هوشمند در لایه تحلیل داده نیاز به این داده‌ها دارد.

مکاری افزود: در کل زیست بوم صنعت فضایی بهره برداری از هوش مصنوعی امروزه خیلی پررنگ شده، ما در ناوبری، بحث تحلیل سیگنال، تحلیل داده، نیاز به هوش مصنوعی داریم، در مخابرات فضایی، شما در منظومه سازی، در همه لایه ها، نیاز به هوش مصنوعی است و مهم‌ترین نقشی که هوش مصنوعی دارد در تحلیل داده و پیش بینی هاست، ما اگر قرار باشد که از داده‌های خام سرویس تولید کنیم، سامانه‌های کاربردی ایجاد کنیم، پیش بینی انجام شود، نیازمند هوش مصنوعی است.

وی همچنین درباره پلتفرم راز گفت: ما دسترسی که به این پلتفرم راز می‌دهیم می‌تواند وارد سامانه‌های کشاورزی بشود و خدمات کشاورزی بگیرد. وزارت جهاد کشاورزی مهم‌ترین بهره بردار در حوزه کشاورزی است که می‌تواند از این خدمات استفاده کند.

مکاری افزود: این پلتفرم هوشمند راز را به تازگی شروع کردیم، ولی پژوهشگاه فضایی ایران سابقه فعالیت در سنجش از دور زیاد داشته که یکپارچه نبوده، براساس رویکردی که ما در وزارت ارتباطات داشتیم، یکپارچه سازی سامانه‌ها در دستور کار قرار گرفت که بتواند خدمات بدهد، این تغییر راهبردی بود که راهبرد مهمی بود تا فعالیت‌های مان را مسئله محور کنیم و پاسخگوی نیاز‌های کشور باشیم. ما در مسیری که شروع کردیم، ابتدا نیاز‌ها را احصا، توسعه‌ها را بر همین اساس شروع کردیم و ماهواره‌های تخصصی را توسعه می‌دهیم، ماهواره‌ای که خاص کشاورزی، خاص زلزله شناسی و خاص بحث‌هایی مثل مسائلی که شهرداری‌ها نیاز دارند و بتواند جوابگوی نیاز‌های، باشد.

مکاری گفت: در پژوهشگاه فضایی ایران هر سه نوع خدمت را شروع کردیم، توسعه ماهواره‌هایی که مرتبط به آن‌ها هستند، ماهواره‌های سری ناهید که از گذشته هم بودند، در حال توسعه هستند و ماهواره‌های مخابراتی که قابلیت منظومه سازی را داشته باشند.

مکاری افزود:: ما اگر نیاز به این داشته باشیم که تصاویری داشته باشیم به روز، تصاویری داشته باشیم که دقت خوبی داشته باشند، نیاز به منظومه داریم. اگر می‌خواهیم که در حوزه مخابرات پوشش وسیعی داشته باشیم نیاز به منظومه سازی است.

وی درباره حضور و نقش شرکت‌های دانش بنیان در این صنعت گفت: اصولا همه جای دنیا مراکز رشد فضایی سرآغاز این فعالیت هاست، مرکز رشد فضایی می‌تواند حمایت کننده بخش خصوصی و مخصوصا شرکت‌های نوپا باشد و بتوانند نخبگان ما یعنی شرکت‌ها، فعالیت کنند.

مکاری افزود: در پژوهشگاه فضایی ایران هم مرکز رشد فضایی شروع به فعالیت کرده، مجوز‌های اولیه را کسب کرده، حوزه‌ها مشخص شده و قصد داریم که یک سری از فعالیت‌هایی که داریم واگذار کنیم به بخش خصوصی و بخش خصوصی توانمند شود.