حمایت از نخبگان متخصص کارویژه معاونت علمی در دولت چهاردهم

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، حسین روزبه، رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی در نشست هم‌اندیشی معاونین پژوهشی دانشگاه‌ها، بنیاد نخبگان، پارک‌های علم و فناوری، پژوهشگاه‌ها و مراکز پژوهشی برتر که پیرامون برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور برگزار شد با اشاره به آغاز دهمین سال اجرای برنامه حمایت از متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور، تصریح کرد: پس از یک دهه اجرای این برنامه، زمان جمع‌بندی تجربه‌ها فرا رسیده است. طبیعی است که در این مسیر هم تجربه‌های موفق بسیاری داشته‌ایم و هم در برخی موارد با چالش‌هایی مواجه شده‌ایم. اکنون لازم است این تجربه‌ها را مرور کنیم و مسیر آینده را با دقت بیشتری طراحی کنیم.

روزبه با اشاره به عملکرد برنامه‌های مرتبط با جذب و تعامل با نخبگان ایرانی خارج از کشور گفت این حوزه دو بخش اصلی دارد، بخشی از نخبگان در داخل کشور حضور دارند که متولی امور آن‌ها بنیاد ملی نخبگان است و بخش دیگر متخصصان و نخبگانی هستند که در خارج از کشور فعالیت می‌کنند.

به گفته این مقام مسئول، مهاجرت را نباید صرفاً پدیده‌ای منفی تلقی کرد؛ بسیاری از افراد تجربه رفت‌وآمد و فعالیت در خارج از کشور را داشته‌اند و این تجربه می‌تواند در خدمت توسعه علمی کشور قرار گیرد.

وی یکی از برنامه‌های موفق این سازمان را «همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور» عنوان کرد و گفت: این برنامه طیف متنوعی از حمایت‌ها را در بر می‌گیرد؛ از حمایت از یک جلسه سخنرانی استاد ایرانی مقیم خارج از کشور تا حمایت از حضور دائمی متخصصان در ایران. به گفته روزبه، در این برنامه الزاماً حضور فیزیکی دائمی در ابتدای مسیر تعامل مطرح نیست و حمایت‌ها از سطح همکاری‌های کوتاه‌مدت تا حضور بلندمدت را شامل می‌شود.

روزبه همچنین با اشاره به شرایط اقتصادی کشور گفت: شرایط اقتصادی بر همه ما روشن است و نمی‌توان ادعای استثنا بودن داشت، با این حال نگاه حمایتی و بلندمدت جناب آقای دکتر افشین و مسئولان حوزه علم و فناوری، از جمله در بنیاد ملی نخبگان، بنیاد علم ایران و سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی، باعث شده است برنامه‌های حمایت از نیروی انسانی متخصص با جدیت دنبال شود. وی اظهار کرد: در سال‌های نخست برنامه تمرکز ما بر شناسایی و جذب متخصصان بود، اما اکنون پس از گذشت حدود ده سال، مسئله اصلی «نگهداشت» این نیروهاست.

به گفته او، اگر فردی از طریق این برنامه جذب و حتی به‌عنوان عضو هیئت علمی تثبیت شده باشد، منصفانه نیست که پس از این مرحله همان مسیر قبلی را بدون حمایت‌های تکمیلی ادامه دهد.

روزبه افزود: بر همین اساس، در قالب طرح «ثبات» که در پایان سال گذشته و با وجود محدودیت‌های مالی مطرح شد، تلاش کردیم ابتکار مکملی برای برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور طراحی کنیم تا شبکه‌ای از استادان این برنامه شکل بگیرد و فعالیت‌های علمی آن‌ها توسعه یابد. این طرح در واقع ادامه مسیر برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشوراست و پس از مرحله شناسایی و جذب، بر نگهداشت و تثبیت حضور بلندمدت متخصصان در کشور تمرکز دارد.

رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی تأکید کرد: حمایت‌های مربوط به نیروی انسانی تنها بخشی از فعالیت‌های این سازمان است و سازمان در حوزه‌هایی مانند دوره‌های پسادکتری و طرح‌های پژوهشی مشترک با کشورهای مختلف نیز برنامه‌هایی دارد.

وی با اشاره به محدودیت‌های برخی کشورها برای همکاری علمی با پژوهشگران ایرانی گفت: اگرچه برخی کشورها محدودیت‌هایی ایجاد کرده‌اند، اما ظرفیت‌های همکاری علمی در سایر کشورها همچنان وجود دارد. برای مثال، چین که اکنون در صدر تولیدات پژوهشی جهان قرار گرفته، یکی از بسترهای مناسب برای همکاری‌های علمی مشترک است و امکان تعریف پروژه‌های مشترک دانشگاهی در این زمینه وجود دارد.

روزبه در ادامه نقش سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی را بیشتر هماهنگی و تسهیل تعاملات دانست و افزود: وظیفه اصلی سازمان ایجاد بستر تعامل و هماهنگی میان دانشگاه‌ها و نهادهای علمی است. در این مسیر، پیشنهادهای دانشگاه‌ها و پژوهشگران می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری همکاری‌های جدید داشته باشد.

وی همچنین با اشاره به ظرفیت‌های همکاری در قالب سازمان‌ها و پیمان‌های بین‌المللی چندجانبه مانند بریکس گفت: ایران در این حوزه‌ها از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است که بخشی از آن هنوز مورد استفاده قرار نگرفته و سازمان آمادگی دارد از این ظرفیت‌ها برای توسعه تعاملات علمی بهره بگیرد.

رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه بین‌المللی با تأکید بر در دسترس بودن مدیران و کارشناسان این سازمان برای دانشگاه‌ها افزود: مجموعه سازمان تلاش می‌کند ارتباط نزدیک و مستمری با دانشگاه‌ها داشته باشد، اما برای شکل‌گیری همکاری مؤثر، لازم است این ارتباط در سطح دانشگاه‌ها نیز فعال‌تر شود.

وی در ادامه پیشنهاد برگزاری نشست‌های مشترک با دانشگاه‌ها در زمینه معرفی برنامه‌ها و حمایت‌های سازمان در حوزه تعاملات علمی و فناورانه بین‌المللی را ارائه نمودند.

روزبه با اشاره به برنامه «قطب‌های علمی» نیز اظهار کرد: هدف از این برنامه، تقویت تعاملات علمی و فناورانه دوطرفه در حوزه‌هایی است که ایران در آن‌ها از مزیت علمی برخوردار است.

به گفته او، نخستین قطب علمی با همکاری پژوهشگاه رویان آغاز شده و دومین قطب نیز با دانشگاه تهران در حال شکل‌گیری است و سازمان آمادگی دارد قطب‌های علمی دیگری نیز تعریف کند. در ادامه نشست پس از ارائه گزارش برنامه توسط همکاران سازمان، معاونین پژوهشی دانشگاه‌ها، پژوهشگاه ها و مدیران پایگاه‌ها، نظرات و پیشنهادات خود را حول برنامه و ادامه مسیر اعلام نموده و به بحث و تبادل نظر در این خصوص پرداختند.

در بخش دیگری از این نشست، سعید سهراب‌پور، مشاور رئیس بنیاد ملی نخبگان خاطرنشان کرد: با وجود همه مشکلات، هنوز هم بسیاری از متخصصان ایرانی خارج از کشور علاقه‌مند به بازگشت و خدمت به کشور هستند؛ وظیفه اصلی ما فراهم‌سازی بسترهای مناسب برای بازگشت نخبگان است تا بتوانند با استفاده از توانمندی‌های خود، نقش مؤثری در پیشرفت علمی ایران ایفا کنند.

در پایان این نشست، از پایگاه‌های برتر برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور تقدیر شد.