اهدای بیش از ۱۳ هزار نسخه خطی از سوی رهبر شهید

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما،رمضانعلی ایزانلو، مدیر مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، با اشاره به منابع اهدا شده توسط رهبر شهید انقلاب به گنجینه مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی گفت: ایشان بیش از ۱۳ هزار نسخه خطی به این کتابخانه اهدا کرده‌اند.

وی ادامه داد: آخرین مجموعه اهدایی ایشان در بهمن‌ماه سال گذشته بود که ۸۱۰ عنوان نسخه خطی و چاپ سنگی به کتابخانه اهدا کردند.

مدیرکل اداره مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با اشاره به فهرست‌نویسی منابع اهدایی رهبر شهید یادآور شد: تمامی منابع اهدایی از سوی ایشان در ۱۴ جلد فهرست‌نویسی شده است. آخرین مجموعه اهدایی نیز در دست بررسی است و به زودی کار فهرست‌نویسی این مجموعه نیز انجام خواهد شد.

ایزانلو با بیان اینکه منابع اهدایی رهبر شهید در موضوعات مختلف است، از تدوین مجموعه "گل صد برگ" خبر داد و افزود: این مجموعه با هدف معرفی نسخ خطی نفیس و بسیار نفیس اهدایی ایشان تدوین شده است. جلد نخست آن، مشتمل بر معرفی ۱۰۰ نسخه منتشر شده و قرار است دومین جلد نیز تدوین شود.

رهبر شهید انقلاب با اهدای بیش از ۱۳ هزار نسخه خطی و چهار هزار و ۵۰۰ جلد چاپ سنگی، بزرگترین واقف نسخ خطی در کتابخانه آستان قدس رضوی هستند. منابع اهدایی از سوی ایشان در موضوعات مختلف است؛ از قرآن‌های نفیس خطی گرفته تا دیوان شاعران در سده‌های مختلف و منابع مربوط به علوم دینی و .... در برخی از این منابع، تقریظی از رهبر شهید انقلاب نیز دیده می‌شود.

از جمله این منابع، قرآنی نفیس از قرن ۱۲ است که توسط محمد بن محمدعلی در سال ۱۱۳۳ ق. (قرن ۱۲ ق.) بر کاغذ ترمه حنایی رنگ (اندازه نوشته ۵×۱۱ و اوراق ۱۵×۹ سانتیمتر) به تعداد ۴۲۵ برگ و متن به خط نسخ (در دانگ از ۴/‌۳ تا ۵/‌۱ میلیمتر) و سر سوره‌ها سفیدآب/ زرکتابت شده است.

تزئینات بی‌نظیر این نسخه عبارتست از چهار کتیبه، دو لوح، چهارده صفحه زراندازی شده و گوی‌های زرین بین فواصل آیات. صفحه اول و دوم، هر یک دارای سرلوح لنگه‌دری با جدول زر و صورتی گره‌بندی و حاشیه‌سازی در چهار طرف با قرینه‌سازی نقوش ترنجی به لاجورد و گل‌های ریز بر زمینه زر جدول صورتی و زر گره‌بندی و دو سرسوره در بالا و پائین متن است که هر کدام با یک ترنج زرپوش و در سرترنج مذهب و مرصع و جدول زر گره‌بندی پیرامون آنها تزین شده. متن هر صفحه با زراندازی در بین سطرها، سرسوره‌ها مستطیل زرپوش با قلم سفیدآب می‌باشد. جلد این مصحف شریف از تیماج آلبالوئی و مشکی با جدول زرین است. این نسخه نفیس به شماره ۲۹۰۶ در سال ۱۳۷۳ وقف شده و هم اکنون درگنجینه رضوی آستان قدس نگهداری می‌شود.

نسخه خطی از صحیفه سجادیه متعلق به قرن ۱۱ ق؛ از دیگر نسخ خطی اهدایی قائد شهید به کتابخانه آستان قدس است. گفته می‌شود، تصاویر ابتدا و انتهای این نسخه متعلق به قرن یازدهم ه. ق به همراه یادداشت قائدشهید است. این نسخه توسط خلیل بن حاجی‌مراد شبستری کتابت شده و به شماره_۵۶۴۶۴ در گنجینه رضوی نگهداری می‌شود.

در زمینه ادبیات و شعر نیز آثار متنوعی در مجموعه اهدایی ایشان دیده می‌شود. مانند نسخه‌ای از دیوان حافظ که به شماره ۲۲۲۳۴ به تاریخ اواخر شوال ۱۱۲۴ ق کتابت شده است. این نسخه خطی شامل غزلیّات، قطعات، رباعیّات، ترجیع‌بند، ساقی‌نامه، مخمّس، مثنویّات از خواجه شمس الدّین محمد حافظ شیرازی می‌باشد. نسخه مذکور به خط شکسته نستعلیق خفی ممتاز در ۱۵ سطر کتابت شده است. کاغذ نسخه آهاری نباتی، دارای کمند و جدول‌بندی اوراق به زر و تحریر مشکی، جدول‌های فاصل میان ابیات به زر تحریردار، زمینه داخل جدول زرافشان غبار، دارای یک سرلوح مزدوج مرصّع مذهّب، ترنج وسط کتیبه زرپوش و نانوشته که احتمالاً برای عنوان نسخه آماده شده بوده است، بین السطور دو صفحه اوّل طلااندازی و فاصل ابیات مذهّب و منقّش، حاشیه گره‌بندی اسلیمی مذهّب، تعداد اوراق ۱۹۲ برگ، در اندازه اوراق ۵/۱۵×۵/۹، است. جلد آن مقوّا روغنی دورو، روی جلد در زمینه مشکی گل و برگ به طرز اسلیمی، درون زمینه مشکی، حاشیه خطوط طلایی اندکی آسیب دیده است.

این نسخه در تیرماه ۱۳۷۴ وقف کتابخانه آستان شد. رهبر شهید در ابتدای نسخه چنین مرقوم فرموده‌اند: «بسمه‌تعالی، این نسخه نفیس دیوان لسان‌الغیب حافظ شیرازی را که هنرمند برجسته زمان ما، آقای غلامحسین امیرخانی به این جانب اهدا کرده‌اند به آستان والای کتابخانه حضرت ثامن‌الحجج علیه الصلوۀ و السلام تقدیم می‌دارم. (سیّد علی خامنه‌ای)».

نسخه چاپ سنگی کلیات فریدالدین عطار؛ یکی دیگر از آثار قدیمی و ارزشمند اهدایی در این مجموعه است. این نسخه چاپ لکهنو: مطبع نولکشور، به سال ۱۲۸۹ ق. است. کتابت این نسخه توسط جانکی پرشاد لکهنوی بوده که در ۱۲۲۱ صفحه نگاشته شده است.