۶۰ هزار ناجی زندگی کنار مادران ایرانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، امروز ۱۵ اردیبهشت روز پانزدهم اردیبهشت مصادف با پنجم می‌از سوی کنفدراسیون بین‌المللی مامایی «روز جهانی ماما» یادآور شغل و حرفه‌ای است که در آن «زندگی» هر روز آغاز می‌شود و «مسوولیت» هر لحظه ادامه دارد.

همزمان با این روز فرصتی مغتنم برای قدردانی از سپیدپوشانی است که با دانش، مهارت، دلسوزی و آرامش‌بخشی بی‌هیاهو، اما عمیق در لحظه‌های حساس آغاز تولد نوزادان حضور دارند. کار ماما یکی از مهم‌ترین و انسانی‌ترین حرفه‌ها در نظام سلامت است. ماما‌ها در دوران بارداری، زایمان و پس از تولد نوزاد نقش اساسی دارند و با دانش، تجربه و آرامش خود به سلامت مادر و کودک کمک می‌کنند.

حضور یک ماما می‌تواند اضطراب مادر را کم کند، روند زایمان را ایمن‌تر سازد و از بسیاری از عوارض احتمالی پیشگیری کند. ماما‌ها فقط در اتاق زایمان فعال نیستند، بلکه در آموزش بهداشت، مشاوره باروری، مراقبت‌های دوران بارداری و حمایت روحی از خانواده نیز نقش مهمی دارند.

فرح بابایی رئیس گروه توسعه و تعالی خدمات مامایی معاونت درمان وزارت بهداشت در مراسم بزرگداشت روزجهانی مامایی حضور پیدا کرد و درباره نقش ماما‌ها در ترویج زایمان طبیعی توضیح داد: فرایند تولد یک نوزاد از قبل از بارداری شروع شده و محدود به مراقبت‌های حین و پس از زایمان در بیمارستان نمی‌شود؛ بنابراین انجام مراقبت‌های مستمر مامایی شامل مراقبت‌های قبل ازدواج، پیش از بارداری، دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان، نقش بسیار مهمی در تولد یک نوزاد سالم و ایجاد خاطره‌ای خوش از زایمان طبیعی برای مادر دارد.

بابایی افزود: ماما‌ها با صبر، دانش و تجربه‌ای که در این زمینه‌ها دارند و با حضور خود در کنار مادر، با ارائه خدماتی مانند آموزش، مشاوره‌های دوران قبل از ازدواج تا پس از زایمان و دوران شیردهی با آگاه‌سازی مادران از فرایند زایمان طبیعی و ارائه خدمات زایمانی در تمامی مراحل این فرایند نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

با این حال، این شغل با مشکلات زیادی همراه است. فشار کاری بالا، شیفت‌های طولانی، کمبود نیروی انسانی، مسئولیت سنگین و گاهی درآمد نامتناسب از جمله چالش‌های اصلی ماماهاست. از طرف دیگر، آنها اغلب با استرس عاطفی زیادی روبه‌رو می‌شوند، چون با لحظه‌های حساس و سرنوشت‌ساز زندگی انسان‌ها سروکار دارند. 

در برخی موارد نیز کمبود امکانات، نبود حمایت کافی و بی‌توجهی به جایگاه این حرفه، کار را برایشان دشوارتر می‌کند. با وجود همه این سختی‌ها، ماما‌ها با عشق و تعهد به کار خود ادامه می‌دهند و نقشی بی‌بدیل در سلامت جامعه دارند.

«دکتر بهار مرشد بهبهانی، استاد مامایی و دبیر انجمن مامایی ایران» گفت:در حال حاضر بین ۵۰ تا ۶۰ هزار ماما در مراکز بهداشتی، درمانی و دانشگاه‌های کشور به‌طور فعال مشغول به کار هستند. طبق آمار سال گذشته، حدود ۲۲ هزار ماما در شبکه‌های بهداشت و درمان کشور فعالیت می‌کنند. همچنین بین ۲۶ تا ۲۷ هزار ماما در زایشگاه‌ها و مراکز درمانی مشغول به کار هستند.

وی افزود: در بخش خصوصی هم حدود ۷ هزار ماما در مطب‌های خصوصی فعال‌اند. تاکنون حدود ۱۰ هزار مجوز مطب مامایی صادر شده است. بر اساس آمار سال گذشته، نزدیک به ۲۰۰ مرکز مشاوره مامایی فعال در سطح کشور وجود داشته است. همان‌طور که اشاره کردم، ارقامی که ذکر شد مربوط به سال گذشته است و متأسفانه به‌دلیل شرایط موجود، هنوز آمار دقیق و نهایی سال جاری در دسترس نیست تا بتوانیم با قطعیت درباره تغییرات احتمالی صحبت کنیم.

وظیفه سنگین ماما در مناطق کم‌برخورددار

در برخی مناطق کم‌برخوردار ماما تنها فرد متخصصی است که مادران به او دسترسی دارند و بر همین اساس نقشی مهم در سلامت مادر و کودک از طریق مراقبت‌های دوران بارداری، حین زایمان و پس از زایمان بر عهده دارند و تقویت تجهیزات و امکانات از درخواست‌های آنان در مسیر خدمت‌رسانی است.

فشار‌های روحی و جسمی، چهره کمتر دیده‌شده از مامایی

تجربه نشان داده است که حضور ماما‌های آموزش‌دیده، نقشی مستقیم در کاهش مرگ‌ومیر مادران و نوزادان و افزایش سلامت جسمی و روانی زنان دارد و با وجود اهمیت حیاتی این حرفه در نظام سلامت، ماما‌ها همچنان با چالش‌های جدی در مسیر کاری خود روبه‌رو هستند.

مامایی همراهی بی‌وقفه با تولد زندگی

حرفه مامایی با وجود وجه انسانی و شیرینی کار واقعیت‌هایی را به همراه دارد که از نگاه عموم پنهان می‌ماند، ماما‌ها در ساعات طولانی، استرس‌زا و اغلب غیرقابل پیش‌بینی، کار می‌کنند، شیفت‌های شبانه‌روزی، قرار گرفتن در شرایط پرتنش زایمان، مسوولیت سنگین تشخیص و اقدام‌های حیاتی و مواجهه با لحظات سخت مانند زایمان‌های پرخطر همگی از فشار‌های روانی بالایی است که به آنان وارد می‌شود.

بسیاری از ماما‌ها از فرسودگی شغلی، کمبود نیروی انسانی و نبود حمایت کافی گلایه دارند و در مقابل دانش‌آموختگان مامایی زیادی هستند که از بیکاری و نبود شغل گلایه‌مند هستند

با توجه به اینکه موضوع جوانی جمعیت در کشور و نقش ماما‌ها در فرزندآوری و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت حیاتی و مهم است انتظار می‌رود که رویکرد ویژه‌ای نسبت به ماما‌ها در قانون مدنظر قرارگیرد.

چگونگیِ ورود به حرفه مامایی

نخستین قدم برای ورود به حرفه مامایی تحصیل در رشته کارشناسی مامایی است و این دوره به طور معمول چهار سال به طول می‌انجامد و شامل دروس نظری و عملی در زمینه مراقبت‌های دوران بارداری، زایمان، پس از زایمان، نوزادان و بهداشت زنان است.

پذیرش در رشته کارشناسی مامایی از طریق کنکور سراسری گروه علوم تجربی انجام می‌شود. داوطلبانی که در این آزمون رتبه لازم را کسب کنند، می‌توانند در دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور در این رشته تحصیل کنند و همچنین در برخی موارد دانشگاه‌ها ممکن است از طریق آزمون‌های داخلی یا سوابق تحصیلی نیز دانشجو پذیرش کنند.