اختتامیه هفتمین همایش مطالعات فیلم کوتاه تهران برگزار شد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، اختتامیه هفتمین همایش مطالعات فیلم کوتاه تهران با حضور بهروز شعیبی مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران، رامتین شهبازی دبیر همایش، مهرزاد دانش عضو شورای علمی همایش، عالیه هاشمی معاون آموزش انجمن و سیدجواد میرهاشمی مدیر انتشارات و پژوهش انجمن برگزار شد.

بر اساس اعلام برگزارکنندگان، از میان ۱۱۸ چکیده ارسالی، ۵۳ اثر به مرحله دوم راه یافتند و در نهایت ۱۶ مقاله برای انتشار در کتاب همایش برگزیده شدند. همچنین شش نامزد نهایی (به ترتیب حروف الفبا) برای ارائه در صحن همایش معرفی شدند: مریم جلالی، بهرام جلالی‌پور، بیتا حبیبی، کبری غروی، پیمان فلاحی و مهدی کشتکار.

شورای علمی این دوره نیز متشکل از رامتین شهبازی (دبیر)، سید حسن حسینی، مهرزاد دانش، شادمهر راستین، نوید پورمحمدرضا و نادره سادات سرکی بود.

شهبازی: با وجود چالش‌ها، همایش با کیفیت مطلوب برگزار شد

رامتین شهبازی با اشاره به روند برگزاری همایش گفت: خوشبختانه هفتمین دوره همایش مطالعات فیلم کوتاه تهران بسیار آبرومند برگزار شد. پیش‌نشست‌های متعددی داشتیم و همکاری با نهاد‌ها و دانشگاه‌ها گسترده بود. هرچند تمایل داشتم این مسیر با ارائه کامل مقالات به پایان برسد، اما هم‌زمانی با برخی رویداد‌ها و شرایط خاص سال گذشته، از جمله اتفاقات زمستان و مسائل پس از آن و جنگ روند کار را تحت تأثیر قرار داد، اما با وجود محدودیت‌ها، هم از نظر تعداد و هم کیفیت مقالات، خروجی قابل قبولی داشتیم.

شهبازی ضمن قدردانی از اعضای شورای علمی تأکید کرد: تمام چکیده‌ها و مقالات با دقت خوانده شد و نظرات کارشناسی ارزشمندی ارائه شد. تلاش کردم هیچ دخالتی در داوری نداشته باشم تا فرآیند با نظر تمام داوران انجام شود

او مهم‌ترین ادامه مسیر همایش را انتشار کتاب مقالات دانست و گفت: کار اصلی در مرحله انتشار کتاب تکمیل می‌شود و ضروری است که این مقالات در قالب مکتوب در دسترس قرار گیرد.

وی همچنین با تبریک روز معلم، از تلاش‌های بخش آموزش انجمن تقدیر کرد.

جلالی: باید مفهوم وفاداری در اقتباس را بازتعریف کنیم

در ادامه، مریم جلالی با ارائه توضیحاتی درباره مقاله خود گفت: با دیدن فراخوان، به این فکر کردم که چه حوزه‌ای کمتر مورد توجه قرار گرفته و به این نتیجه رسیدم که فیلم کوتاه تجربی در بحث اقتباس مغفول مانده است.

وی افزود: ما معمولاً اقتباس را در فیلم‌های داستانی می‌بینیم، در حالی که در فیلم تجربی هم می‌توان اشکال متفاوتی از اقتباس را مشاهده کرد؛ گاهی یک نام، یک شخصیت، یک لحن یا حتی یک حس و حال از یک اثر گرفته می‌شود.

جلالی با طرح مفهوم «اقتباس ریزمقیاس» ادامه داد: این مفهوم را برای باز کردن این حوزه انتخاب کردم. در این نوع اقتباس، دیگر با بازتولید کامل یک اثر مواجه نیستیم، بلکه با برداشت‌هبای جزئی و خلاقانه سروکار داریم.

جلالی‌پور: اقتباس می‌تواند تغییر نگرش ایدئولوژیک را نشان دهد

بهرام جلالی‌پور نیز در سخنانی با تأکید بر اهمیت پژوهش گفت: پژوهش می‌تواند زیربنای فعالیت‌های اجرایی باشد و بدون آن، توسعه هنری به‌درستی شکل نمی‌گیرد.

وی با اشاره به مقاله خود درباره اثر «فرانکن‌وینی» توضیح داد: «دو دغدغه اصلی داشتم؛ یکی خود مفهوم اقتباس و دیگری پرداختن به آثار مرتبط با کودک و نوجوان. این پرسش برایم مطرح بود که چگونه اثری در ژانر وحشت می‌تواند برای مخاطب کودک بازآفرینی شود.

او ادامه داد: در بررسی نسخه کوتاه و بلند این اثر، مشاهده می‌کنیم که علاوه بر گسترش روایت، نوعی تغییر نگرش نیز رخ داده است؛ از یک نگاه محافظه‌کارانه به علم، به نگاهی متعادل‌تر که بر استفاده مسئولانه از علم تأکید دارد.

جلالی‌پور همچنین به مفهوم «خوداقتباسی» اشاره کرد و گفت: این موضوع کمتر مورد توجه قرار گرفته و می‌تواند حتی مفهوم وفاداری در اقتباس را به چالش بکشد.

دانش: تمایز میان ارجاع و اقتباس از مباحث مهم همایش بود

مهرزاد دانش نیز با مرور مباحث پیش‌نشست‌ها گفت: یکی از موضوعات مطرح‌شده، امکان استفاده از حکایت‌های کوتاه در متون دینی برای تولید فیلم کوتاه بود و اینکه آیا این متون قابلیت تبدیل به ساختار‌های دراماتیک را دارند یا خیر.

وی افزود: همچنین درباره متون کلاسیک فارسی مانند گلستان سعدی و سفرنامه ناصرخسرو بحث شد و اینکه چگونه می‌توان آنها را بازآفرینی کرد.

دانش با تأکید بر یک نکته نظری مهم گفت: تمایز میان ارجاع و اقتباس از مباحث کلیدی بود. در ارجاع، سینما به منابع دیگر اشاره می‌کند، اما در اقتباس، حرکت از منبع به سمت سینماست. این مرزبندی در سینمای معاصر، به‌ویژه در آثار پست‌مدرن، گاه دچار همپوشانی می‌شود.

شعیبی: این همایش می‌تواد زمینه‌ساز شکل‌گیری آثار اقتباسی قوی‌تر، به‌ویژه در سینمای کوتاه شود

بهروز شعیبی، مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران، در سخنانی با تأکید بر پویایی مفهوم اقتباس گفت: اقتباس موضوعی است که پایان ندارد و مدام در حال تغییر شکل است. این حوزه نیازمند توجه جدی در عمل است، نه فقط در نظریه.

وی افزود: با وجود ظرفیت‌های ادبی، ما در حوزه اقتباس از بسیاری از کشور‌ها عقب هستیم. بخشی از این مسئله به احتیاط در تبدیل آثار مکتوب به آثار نمایشی بازمی‌گردد. حتی

در آثار داستانی عامه‌پسند نیز می‌بینیم که پیچیدگی‌های دراماتیک به اندازه کافی وجود ندارد یا با احتیاط زیادی به اقتباس نزدیک می‌شویم.

او همچنین به چارچوب نظری پژوهش خود اشاره کرد و گفت: ابتدا به سراغ بیش‌متنیت رفتم، اما در ادامه تلاش کردم با نگاهی گسترده‌تر، ابعاد مختلف اقتباس را بررسی کنم و به یک چارچوب نظری جامع‌تر برسم.

جلالی‌پور: اقتباس می‌تواند تغییر نگرش ایدئولوژیک را نشان دهد

بهرام جلالی‌پور نیز در سخنانی با تأکید بر اهمیت پژوهش گفت: پژوهش می‌تواند زیربنای فعالیت‌های اجرایی باشد و بدون آن، توسعه هنری به‌درستی شکل نمی‌گیرد.

وی با اشاره به مقاله خود درباره اثر «فرانکن‌وینی» توضیح داد: «دو دغدغه اصلی داشتم؛ یکی خود مفهوم اقتباس و دیگری پرداختن به آثار مرتبط با کودک و نوجوان. این پرسش برایم مطرح بود که چگونه اثری در ژانر وحشت می‌تواند برای مخاطب کودک بازآفرینی شود.

او ادامه داد: در بررسی نسخه کوتاه و بلند این اثر، مشاهده می‌کنیم که علاوه بر گسترش روایت، نوعی تغییر نگرش نیز رخ داده است؛ از یک نگاه محافظه‌کارانه به علم، به نگاهی متعادل‌تر که بر استفاده مسئولانه از علم تأکید دارد.

جلالی‌پور همچنین به مفهوم «خوداقتباسی» اشاره کرد و گفت: این موضوع کمتر مورد توجه قرار گرفته و می‌تواند حتی مفهوم وفاداری در اقتباس را به چالش بکشد.

دانش: تمایز میان ارجاع و اقتباس از مباحث مهم همایش بود

مهرزاد دانش نیز با مرور مباحث پیش‌نشست‌ها گفت: یکی از موضوعات مطرح‌شده، امکان استفاده از حکایت‌های کوتاه در متون دینی برای تولید فیلم کوتاه بود و اینکه آیا این متون قابلیت تبدیل به ساختار‌های دراماتیک را دارند یا خیر.

وی افزود: همچنین درباره متون کلاسیک فارسی مانند گلستان سعدی و سفرنامه ناصرخسرو بحث شد و اینکه چگونه می‌توان آنها را بازآفرینی کرد.

دانش با تأکید بر یک نکته نظری مهم گفت: تمایز میان ارجاع و اقتباس از مباحث کلیدی بود. در ارجاع، سینما به منابع دیگر اشاره می‌کند، اما در اقتباس، حرکت از منبع به سمت سینماست. این مرزبندی در سینمای معاصر، به‌ویژه در آثار پست‌مدرن، گاه دچار همپوشانی می‌شود.

شعیبی: این همایش می‌تواد زمینه‌ساز شکل‌گیری آثار اقتباسی قوی‌تر، به‌ویژه در سینمای کوتاه شود

بهروز شعیبی، مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران، در سخنانی با تأکید بر پویایی مفهوم اقتباس گفت: اقتباس موضوعی است که پایان ندارد و مدام در حال تغییر شکل است. این حوزه نیازمند توجه جدی در عمل است، نه فقط در نظریه.

وی افزود: با وجود ظرفیت‌های ادبی، ما در حوزه اقتباس از بسیاری از کشور‌ها عقب هستیم. بخشی از این مسئله به احتیاط در تبدیل آثار مکتوب به آثار نمایشی بازمی‌گردد. حتی در آثار داستانی عامه‌پسند نیز می‌بینیم که پیچیدگی‌های دراماتیک به اندازه کافی وجود ندارد یا با احتیاط زیادی به اقتباس نزدیک می‌شویم.

او ابراز امیدواری کرد که این همایش بتواند زمینه‌ساز شکل‌گیری آثار اقتباسی قوی‌تر، به‌ویژه در سینمای کوتاه شود.

عالیه هاشمی نیز در سخنانی کوتاه گفت: با وجود تلاش‌های فراوان، به دلیل شرایط موجود چندین بار امکان برگزاری مراسم فراهم نشد، اما خوشحالیم که در نهایت ظ رویداد برگزار شد. امیدواریم با انتشار کتاب مقالات، دستاورد‌های این همایش در اختیار جوانان و علاقه‌مندان قرار گیرد.

معرفی برگزیدگان

در پایان این مراسم، لوح تقدیر به برگزیدگان اهدا شد. بر این اساس:

رتبه اول: مریم جلالی؛ مقاله «اقتباس‌های ریز مقیاس در فیلم کوتاه تجربی: بازتعریف وفاداری بر اساس بیش‌متنیت ژرار ژُنت»

رتبه دوم: پیمان فلاحی؛ مقاله «واقعیت در قاب: فیلم‌های کوتاه داستانی واقعیت مبنا و چالش‌های اقتباس»

رتبه سوم: بهرام جلالی‌پور؛ مقاله «تطورِ «فرانکن‌وینی» از نسخۀ کوتاه تا نسخۀ بلند: گسترشِ جهانِ داستانی در خوانشی خوداقتباسی توسط تیم برتون)»

گفتنی است پیمان فلاحی به‌صورت هم‌زمان در دفتر سینمای جوانان کرمانشاه انجمن سینمای جوانان لوح تقدیر خود را دریافت کرد.