پخش زنده
امروز: -
گامهای کلیدی برای حمایت روانی از کودک در بحران
نیلوفر گنجی گفت: برای حمایت روانی از کودک در مواقع بحران و شرایط خاص گامهای کلیدی وجود دارد که دست والدین است.
خانم گنجی ویراستار، پژوهشگر و مترجم کتابهای کودک و فرزندپروری در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ با اشاره به شش راهکار بنیادین برای حفاظت از سلامت روان کودکان و نوجوانان در دوران بحران و جنگ افزود: در شرایطی که جامعه با وقوع بحرانهای گسترده، بهویژه ناآرامیهای منطقهای یا جنگ، مواجه میشود، تمرکز افکار عمومی از مسائل روزمره به سمت حفظ بقا و امنیت تغییر مییابد، اما در این میان، آسیبپذیرترین قشر، کودکان هستند که ظرفیت پردازش این حجم از استرس و عدم قطعیت را ندارند.
وی در تحلیلی بر لزوم تبدیل والدین به «مرکز ثبات روانی» تأکید کرده و گفت: راهکارهای عملیاتی برای مدیریت اضطراب کودکان در چنین فضایی شامل موارد مختلفی میشوند که به سلامت روان کودک کمک میکند.
گنجی افزود: محور اصلی آن تغییر نقش والدین به تنظیمکننده هیجان است که در زمان صلح، بیشتر نقش مربی و تسهیلگر را دارند؛ اما در دوران بحران، نقش آنها ناگزیر به تنظیمکننده احساسات تبدیل میشود.
وی گفت: این امر مستلزم آن است که والدین ابتدا بتوانند هیجانات متلاطم خود را مدیریت کنند، زیرا کودکان آینهای از اضطرابهای ناگفته والدین هستند.
این مترجم و پژوهشگر با بیان اینکه خودتنظیمی والدین؛ پیشنیاز کلیدی برای فرزندپروری امن است، افزود: با توجه به یافتههای نوین در روانشناسی، اولین قدم برای ایجاد امنیت در کودک، ایجاد امنیت درونی در والدین است.
وی گفت: والدین مضطرب، حتی با بهترین نیتها، قادر به ارائه پاسخهای آرامشبخش نیست و والدین باید منابعی برای تخلیه استرس خود داشته باشند و بیاموزند که چگونه افکار نگرانکننده خود را فیلتر کنند تا کودک مجبور به جذب بار عاطفی سنگین آنها نشود
گنجی با اشاره به راه حل بعدی که در خصوص هنر «دیدن» رفتار و درک زبان ناگفته اضطراب است، افزود: اهمیت درک رفتارهای غیرکلامی کودکان بسیار مهم است که پدر و مادرها باید به آن توجه کنند تا کودک از عوارض آن در امان بماند.
این پژوهشگر حوزه فرزند پروری گفت: بسیاری از والدین در این شرایط، رفتارهایی، چون پرخاشگری، گریههای مکرر یا لجبازی را مشاهده میکنند و تلاش در اصلاح سریع آن دارند، اما باید دانست که این رفتارها اغلب، فریاد کمکخواهی از سوی کودک برای بیان ترس است و قبل از هر اقدامی برای اصلاح رفتار، باید علت زمینهای (حال بد کودک) را دید و به آن توجه کرد.
وی با اشاره به سومین راهکار که اعتباربخشی به احساسات و مقابله با انکار هیجانی است، افزود: والدین گاهی به روشهای غلطی در مواجهه با ترس کودک رو میآوردند مانند جمله «چیزی نیست نترس» یا «بزرگ شدی، گریه نکن» که نه تنها ترس را برطرف نمیکند، بلکه حس اعتباربخشی به آاحساسات کودک را از او سلب میکند.
گنجی گفت: باید احساسات کودک را با کلمات تقویت کرد و جملاتی نظیر «احساس میکنم الان خیلی مضطربی، چون اخبار خوبی نشنیدی»، به کودک این پیام را میدهد که احساسش دیده شده و این احساس ترس و اضطرابی که دارد طبیعی است.
وی با بیان اینکه شفافسازی تنظیمشده، توازن میان صداقت و ایمنیسازی، نکتهای مهمی بین روابط والدین و کودک است، اظهار داشت: پنهانکاری مطلق در برابر کودکان، به جای ایجاد امنیت، به سوءظن دامن میزند و آنها را مستعد تخیلات ترسناک میکند، با این حال، وی هشدار داد که انتقال جزئیات دلخراش جنگ نیز مخرب است.
گنجی راهکار این موضوع را ارائه اطلاعات «سنمحور» دانست و افزود: باید به کودک اطمینان داد که بزرگسالان مشغول مدیریت وضعیت هستند و تلاش میکنند امنیت را حفظ کنند، بدون آنکه جزئیات غیرقابل هضم به او داده شود.
این مترجم کتاب های فرزند پروری با اشاره به پنجمین راه حل گفت: ثبات روتین؛ لنگرگاه نامرئی زندگی روزمره کودکان است و در محیطی که همه چیز در حال تغییر است، روتینها حکم لنگرگاه را برای کودک دارند.
وی افزود: ثبات در زمان خواب، وعدههای غذایی، و فعالیتهای ساده مانند نقاشی یا قصهگویی، یک پیام قوی به ناخودآگاه کودک میفرستد که علیرغم هرج و مرج بیرونی، دنیای شخصی من هنوز ساختارمند و قابل پیشبینی است و این حفظ روتین، نوعی مداخله درمانی غیرمستقیم است.
نیلوفر گنجی در خصوص ششمین گام برای حمایت روانی از کودک گفت: بازی به مثابه مکانیسم دفاعی و همراهی با کودک به جای قضاوت نیز میتواند در انتقال آرامش به فرزندان کمک کند.
وی افزود: در زمینه بازیهای کودکان که ممکن است زمینه جنگی پیدا کنند، موضعی میانه اتخاذ کرد و باید درنظر داشت که ممنوعیت مطلق این نوع بازیها، اغلب نتیجه معکوس دارد.
خانم گنجی با تأکید بر اینکه بازی، ابزار اصلی کودک برای پردازش تجربیات است، گفت: والدین به جای ممانعت، باید با مشاهده دقیق، بازی با کودک را همراهی کنند و با پرسشهایی ظریف در مورد احساسات شخصیتهای بازی، به کودک کمک کنند تا فضای ذهنی خود را باز کند.
وی تصریح کرد: در نهایت، در پس تمام راهکارها و پروتکلهای حمایتی، مهمترین نیاز کودک، حضوری است که والدین را در کنار خودش بداند و او حس درک شدن از پدر و مادر خود بگیرد.
مترجم و پژوهشگر کتاب های فرزندپروری افزود: این حضور در خانه، ذهن و گفتگو خانوادگی باید مداوم باشد و نیز توجه داشت که رابطهی امن و تکیهگاه عاطفی والدین، مستحکمترین سپر حفاظتی در برابر آسیبهای روانی ناشی از بحرانها است.
«کودک خوب من، «نامههایی از طرف یک مادر سختگیر»، «مجموعه کتاب های خانه درختی»، «انضباط موثر برای والدین پرمشغله امروزی»، «آدم های سمی»، «نیروی حیات، مجموعه داستان های آموزشی» و «رمان موتورهای مرگبار» از جمله کتاب های ترجمه شده به وسیله نیلوفر گنجی است.
نظر شما