نگاه جهاد کشاورزی به زنجیره تولید و صادرات زعفران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در پی اظهارات برخی از صادرکنندگان زعفران و اعضای شورای ملی زعفران مبنی بر در دست نبودن آمار و ارقام دقیق از سطح زیر کشت و میزان تولید این محصول با ارزش، وزارت جهاد کشاورزی با انتشار آمار مربوط به سال گذشته که کاهش تولید نسبت به قبل را نشان می دهد، تاکید کرد: این افت تولید، مستقیماً ناشی از تنش‌های اقلیمی بی‌سابقه از جمله خشکسالی و سرمازدگی درقطب‌های اصلی تولید بوده است.

بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، آمار‌های ثبتی سازمان‌های جهاد کشاورزی سراسر کشور نشان می دهد که میزان تولید زعفران در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۶۰ تن بوده که نسبت به سال قبل از آن (۴۰۵ تن)، حدود ۳۶ درصد کاهش نشان می‌دهد. این افت تولید، مستقیماً ناشی از تنش‌های اقلیمی بی‌سابقه از جمله خشکسالی و سرمازدگی درقطب‌های اصلی تولید بوده است.

این گزارش با تاکید بر اینکه اهتمام وزارت جهاد کشاورزی بر توسعه سطح زیرکشت متمرکز بوده، می افزاید: این رقم از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ با روندی صعودی از ۱۲۱،۹۳۱ هکتار به ۱۳۳،۲۸۴ هکتار (به ترتیب: ۱۲۱،۹۳۱، ۱۲۳،۴۵۷، ۱۲۷،۴۰۰، ۱۲۷،۸۰۰ و ۱۳۳،۲۸۴ هکتار) رسیده است. این آمار مؤید رشد ۴.۳ درصدی سطح زیرکشت در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ می‌باشد؛ لذا از «شورای ملی زعفران» انتظار می‌رود چنانچه آمار‌های مستند دیگری در اختیار دارند، جهت بررسی کارشناسی به این وزارتخانه ارائه کنند.

وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر لزوم تحلیل علمی عملکرد در واحد سطح افزوده است: مقایسه خطی عملکرد کنونی با آمار‌های سال ۱۳۶۵، بدون لحاظ تغییرات بنیادین اقلیمی، غیرعلمی و غیرمنصفانه است. در ۴۰ سال پیش با سطح زیرکشت محدود (۶،۸۵۰ هکتار)، متوسط عملکرد ۴.۴ کیلوگرم ثبت شده است. امروز با وجود افزایش ۱۹ برابری سطح زیرکشت (بیش از ۱۳۳ هزار هکتار) و چالش‌هایی نظیر افزایش دما و تخریب خاک، در مناطقی که عملیات خوب کشاورزی (GAP) تحت نظارت کارشناسان اجرا شده (مانند کرمانشاه و لرستان)، عملکرد ۶ تا ۸ کیلوگرم و در مزارع آرمانی تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار ثبت شده است که نشان‌دهنده ارتقای دانش فنی در اراضی مستعد است.

این گزارش در ادامه به وضعیت صادرات غیرقانونی و قاچاق زعفران پرداخته و اضافه می کند: طبق آمار رسمی گمرک ایران، صادرات زعفران به افغانستان در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۴.۵ تن و در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ معادل ۱۳.۷ تن بوده است؛ این در حالی است که آمار سایت Trade Map، صادرات افغانستان را ۸۴ تن اعلام کرده است. با توجه به ماهیت فرابخشی موضوع قاچاق، مسئولیت نظارت بر مرز‌ها و مقابله با باند‌های سازمان‌یافته بر عهده نهاد‌های انتظامی و امنیتی است؛ با این حال وزارت جهاد کشاورزی صیانت از برند ملی زعفران را از طریق مراجع قضایی با جدیت پیگیری می‌کند.

در راستای حمایت از ارزش‌افزوده، توسعه بسته‌بندی‌های زیر۱۰ گرم (بازار مویرگی) با حمایت این وزارتخانه و سازمان توسعه تجارت در دستور کار قرار گرفته است. تحقق کامل این اهداف مستلزم بازاریابی فعال صادرکنندگان در کشور‌های مقصد و رفع موانع تعرفه‌ای بین‌المللی است. در خصوص تعهدات ارزی نیز، وزارتخانه ضمن تأکید بر ضوابط بانک مرکزی، همواره پیگیر تسهیل‌گری و تصویب معافیت‌های قانونی برای صادرکنندگان محصولات استراتژیک از مجاری قانونی بوده است.

وزارت جهاد کشاورزی در گزارش خود افزوده است: در راستای برنامه هفتم پیشرفت، طرح «شناسنامه‌دار کردن مزارع زعفران» را با همکاری اتاق اصناف کشاورزی ایران جهت شفافیت زنجیره تولید و قابلیت ردیابی محصول دنبال می‌کند. همچنین پیگیری مستمر از مراجع قضایی برای برخورد قاطع با باند‌های قاچاق جهت صیانت از کیان این محصول ارزشمند ملی در جریان است.