ضرورت توجه جدی به «زبان بحران» در ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ وحید شالچی در کارگاه «ارتباطات بحران؛ اصول تولید محتوای سریع و اثربخش در شرایط بحرانی»بر ضرورت امیدآفرینی واقع‌گرایانه، پرهیز از دوقطبی‌سازی جامعه، توجه به تنوع مخاطبان و حفظ انسجام   روایی در پیام‌ها تأکید کرد و گفت: ارتباطات بحران باید همزمان با پذیرش دشواری‌ها و محدودیت‌ها، مسیر‌های حمایت، همبستگی و تاب‌آوری اجتماعی را نیز تقویت کند. 

وی افزودجنگ‌ها لزوماً با اولین شلیک آغاز نمی‌شوند، بلکه پیش از آن در زبان و رسانه شکل می‌گیرند.

به گفته شالچی، جنگ اخیر نیز پیش از وقوع در میدان نبرد، در عرصه روایت‌ها و رسانه‌ها آغاز شده بود و حتی پس از پایان درگیری‌های نظامی نیز در سطح روایت‌ها و حافظه جمعی ادامه پیدا می‌کند.

وی تأکید کرد روایت‌ها می‌توانند جنگ‌های آینده را اجتناب‌ناپذیر یا برعکس از وقوع آن جلوگیری کنند و از همین رو گفت‌و‌گو درباره ارتباطات بحران و زبان مناسب در شرایط بحرانی اهمیت ویژه‌ای دارد.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به موقعیت ایران به‌عنوان کشوری که همواره با انواع بحران‌های طبیعی و اجتماعی روبه‌رو بوده است، گفت ایران در چهارراه جهان قرار دارد و در طول تاریخ با بحران‌های متعدد مواجه شده، با این حال در حوزه «زبان بحران» چندان پیشرو نبوده است.

وی افزود: در برخی کشورها، به‌ویژه در سنت‌های آنگلوساکسون، شیوه‌های مشخصی برای ارتباطات بحران و نحوه اطلاع‌رسانی در مراحل مختلف بحران شکل گرفته است، در حالی که در ایران هنوز نیاز به تمرین، آموزش و پژوهش جدی در این حوزه وجود دارد.

شالچی در ادامه به برخی اصول مهم در ارتباطات بحران اشاره کرد و گفت: سرعت در اطلاع‌رسانی اهمیت زیادی دارد، اما این سرعت نباید به بهای از دست رفتن صحت اطلاعات تمام شود.

وی با اشاره به نمونه‌هایی از انتشار تصاویر و اخبار تأییدنشده در بحران‌های اخیر تأکید کرد که انتشار اطلاعات نادرست، تحلیل‌های عجولانه و داده‌های تأییدنشده می‌تواند اعتماد عمومی را خدشه‌دار کند.

به گفته شالچی، در شرایط جنگ ادراکی مهم‌ترین هدف دشمن تضعیف اعتماد مردم به نهاد‌های داخلی است و به همین دلیل حفاظت از این اعتماد، پس از حفظ جان شهروندان، یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌ها به شمار می‌رود.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت استفاده از زبان انسانی و همدلانه در ارتباطات بحران تأکید کرد و گفت: مردم صرفاً مخاطبان منفعل اطلاع‌رسانی نیستند، بلکه صاحبان تجربه و رنج هستند و باید در فرایند ارتباطی به‌عنوان شریک دیده شوند.

علی ربیعی، رئیس انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات و دستیار اجتماعی رئیس جمهور نیز در این کارگاه با اشاره به وضع «تلاطم اجتماعی» در ایران تأکید کرد که ریشه بسیاری از بحران‌ها در داخل جامعه است و حل آنها نیز باید از مسیر اجتماعی و ارتباطی دنبال شود.

وی بحران‌های اجتماعی را حوزه‌ای کم‌مطالعه دانست و خاطرنشان کرد که دانشگاه‌ها، به‌عنوان محیط‌های اجتماعی - سیاسی فعال، نیازمند رویکرد‌های نوین و علمی برای مدیریت شرایط بحرانی هستند.