قدرت میدانی، پشتوانه دیپلماسی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقای ظهره وند در گفتگوی تلوزیونی با هشدار به کشورهای منطقه درباره نقش آن‌ها در آسیب زدن به امنیت ایران، بر ضرورت تعریف امنیتی جدید و مستقل از مداخلات خارجی تأکید کرد. او معتقد است در نظم جدید پساآمریکایی، کشورهای منطقه باید از نقش مصلحت‌اندیشی عبور کنند و به جای تایید جنگ‌طلبی، در ایجاد ثبات و بازپس‌گیری حقوق ملی از متجاوزان مشارکت کنند.  متن کامل این گفتگو به شرح زیر است: 

سوال: سفر آقای عراقچی به اسلام آباد که به پایان رسید، بعد سفر به مسقط عمان آغاز شد. آقای عراقچی در جمع بندی این سفر گفته باید دید آیا ایالات متحده واقعا از اراده جدی برای پیشبرد دیپلماسی برخوردار هست یا نه؟ ایشان اشاره کرده سفر به پاکستان بسیار ثمربخش بود. کشوری که نقش میانجی گرانه و تلاش‌های برادرانه اش برای بازگردان صلح به منطقه برای ما بسیار ارزشمند است و بعد موضع جمهوری اسلامی ایران را درباره چارچوب عملی و قابل اجرا برای پایان دائمی جنگ علیه ایران تشریح کرده. باید دید آیا ایالات متحده واقعا از اراده جدی برای پیشبرد دیپلماسی برخوردار هست یا خیر؟ شما تحلیل تان از مجموع این سفر منطقه‌ای ایشان چیست؟ پاکستان بعد عمان و بعد روسیه است. 

ظهره وند: بعضی‌ها بحث از این می‌کردند که دور جدید مذاکرات؛ در صورتی که بحث از مذاکرات نیست. همین طور که شما هم جمع بندی اش را خواندید، پاکستان تلاش سنگین و تمام قدی را اجرا کرد، آنچه که در جنبه‌های میزبانی بود. در دور اول تلاش‌هایی کردند برای این که دو طرف را بیاورند سر میز مذاکره و ملاحظات امنیتی را در بالاترین سطح اعمال کردند و حتی در این فاصله سفر آقای عراقچی و دور اول کماکان باز فعال بودند و هستند. 

ژنرال عاصم منیر روابط خوب با ایران دارد و روابط خوب‌تر با طرف آمریکایی. لذا سعی کرد از این پتانسیل استفاده کند. اما واقعیت این است که این دور از تلاش‌ها نگاه طرف پاکستانی را به آنچه که در سمت طرف آمریکایی غیرقابل اعتماد بودنش را به ما می‌رساند شاید دارد نزدیک‌تر هم می‌کند. آقای عراقچی قاعدتا باید این سفر را هم انجام می‌داد و بدهد و این که چرا مذاکرات نمی‌تواند با این فضا و با این رویکرد طرف آمریکایی فرجام داشته باشد، را توضیح دهد و قاعدتا ما بایستی ملاحظات امنیت ملی و خطوط قرمز خودمان را مرتب تبیین کنیم. طرف پاکستانی که اولویت دارد ولی در مجموع در فضای رسانه‌ای هم به همین ترتیب. قاعدتا طرف متجاوز قطعا می‌تواند یکی از ملاحظات جدی و خط قرمز ما باشد که باید مشخص شود به چه علت به ایران تجاوز شد و به چه علت آغازگر جنگ بودند. آن هم با استفاده از ظرفیت‌هایی که در کشور‌های حاشیه خلیج فارس تمهید کرده بودند تحت عنوان پایگاه نظامی و این که آغازش را هم می‌گذارند با شهادت ۱۶۰ - ۱۷۰ نفر از کودکان ما در میناب و این اصلا قابل توجیه نیست. با هیچ نرم اخلاقی، هنجاری و بین المللی نمی‌خواند و این که قاعدتا ایالات متحده بعنوان عضو دائم شورای امنیت، چگونه به خودش حق می‌دهد بخواهد این رفتار غیرهنجاری، غیرقانونی و غیراخلاقی را نشان دهد و از آن بالاتر، تو ایران را مورد تجاوز قرار دادی و رهبر این کشور را به شهادت رساندی، آن هم در منزل خودش در کنار خانواده. این دیگر واقعا اوج افول اخلاقی و هنجاری آمریکایی‌ها است. آن اظهارات ناثوابی که همواره آقای ترامپ مطرح می‌کرد، ناظر بر این که ایران باید تسلیم شود. کی به شما این اجازه را داده؟ نفت ایران را می‌خواهم. کی به شما چنین حقی داده؟ این‌ها ملاحظاتی است که بر پایه آنها نمی‌شود مذاکره را شکل داد و به خصوص این که بایستی طرف بپذیرد متجاوز بوده و این از جنبه‌های حقوقی هم بسیار  اهمیت دارد.

سوال: الان موضوعی که آمریکایی‌ها چند روز است روی آن به عنوان یک سیاست دنبال می‌کنند، القای اختلاف بین مسئولان تصمیم گیر در کشور است. حتی از آن تعبیر به سردرگمی می‌کنند و یکی هم پافشاری که بر موضوع محاصره دریایی دارد. این سیاست را چطور می‌بینید و این محاصره دریایی چقدر آمریکا تاب ادامه آن را دارد؟

ظهره وند: ترامپ فاقد پشتوانه اخلاقی است و الان او به عنوان رئیس جمهور بلوف زن و دروغگو مطرح است. این را اگر بخواهیم لحاظ کنیم، بیانات اینگونه اصلا قابل توجه و مسموع نیست. در محیط داخلی خودشان درباره این موضوع بحث دارند و این که اعتباری را برای آمریکایی‌ها و آمریکا باقی نگذاشتند و نکته بعد این که هر لحظه به او می‌گویند آدم خودشیفته و نامتعادل که البته من این را اینگونه تعبیر نمی‌کنم. بضاعت و مزیت نسبی اش در همین غیرقابل پیش بینی نشان دادن خودش است. ما باید هشیار باشیم. هیچ اختلافی در جنبه نگاه به جنگ و برخورد با اقدامات هنجارشکنانه و غیرقانونی آمریکا قطعا وجود ندارد و این که ما پیروز این میدان هستیم این واقعیت است. اگر بخواهم تشبیه کنم به بازی فوتبال نیمه اول را ما ۳ بر هیچ بردیم. می‌دانید که برنامه های ترامپ ۵ محور داشت و این ۵ محور را به هیچکدامش نرسید. بحث از تجزیه می‌کرد. بحث از تسلیم می‌کرد و اغتشاشی که در ایران راه انداخت. بحث از این می‌کرد که با اجرای این طرح، نظام را تغییر می‌دهم در صورتی که این اتفاق نیفتاد جز اینکه بر پرونده جنایتکاری اش هم اضافه شد. بحث از این می‌کرد که ۶۰ درصد را من می‌خواهم و دیدیم عملیاتی که در اصفهان انجام دادند، شد «طبس دو» و این هم بی اعتباری دیگر بود. نکته پایانی این که می‌گوید من می‌خواهم تنگه را باز کنم. تنگه که باز بود ضمن این که تو با کاری که کردی موجب شد اشراف و نظارت جدی تری را ما روی آن اعمال کنیم. حالا این بحث محاصره دریایی هم چیزی است که در ایالات متحده هم استهزائش می‌کنند. 

سوال: تا کجا می‌تواند ادامه دهد؟

ظهره وند: نمی‌تواند. چون وقت او تنگ است. همین بسته ماندن تنگه هرمز، فشار‌های زیادی را دارد می‌آورد. فکر نمی‌کنم آلمان بیشتر از دو هفته سوخت جت داشته باشد در آمریکا بحث از این می‌کنند که کشاورزان ما امسال نمی‌توانند کشت کنند به دلیل این که کود نیست. 

سوال: ولی خیلی ادعا می‌کند که من در فشار زمان نیستم.

ظهره وند: اتفاقا هر چه می‌گوید باید ما عکس آن را نگاه کنیم. چون او بلوف می‌زند و با همین عملیات روانی اش فکر می‌کند کار جلو میرود. طبق آخرین آمار‌ها میزان اعتبار و محبوبیت او به حوالی ۳۰ درصد رسیده و این خیلی بی سابقه است و هنوز یک سال و نیم از عمر دولت بی ربط او نگذشته است. یک نکته هم باید توجه کنیم. همین‌هایی که اعتراض می‌کنند به ترامپ، نه به علت این که ترامپ بی اخلاقی و  جنایت کرده، بلکه به این موضوع که غرب دارد چهره اش را نشان می‌دهد گله‌مند هستند که چرا سوخت دارد می‌شود گالنی ۶ دار؟ چرا نتوانستی عمل کنی؟ همین وضع را در رژیم صهیونیستی می‌بینید که ۷۹ درصد اگر امروز اعتراض می‌کنند، نه به دلیل جنایتکاری نتانیاهو بلکه بدفرجام و بی فرجام بودن اقدامات شان است. تا همین الان می‌گویند این ها ۳۴ میلیارد دلار فقط هزینه عملیات نظامی را متحمل شده اند. جمع که می‌زنیم می‌بینیم که کارنامه کاملا سیاه است و این سه هیچ که من می‌گویم پیروزی ما است. یک نکته هم این که می‌خواهیم آف تایم دوم، نیمه دوم، ۱۵ دقیقه وقت داشتیم آتش بس دادند. این که گذشته، باز برای خودش می‌گوید من ۱۵ دقیقه دیگر هم می‌خواهم. باید متوجه باشیم که قرار نیست رفتار ما را در صحنه نبرد، او تنظیم کند.

محاصره دریایی هم کاملا شکست خورده است. اگر دو کشتی از ما را برگردانده یکی را الان گرفته با آن وضع، دو کشتی هم این جا گرفته شده، این یک نکته است و برآورد من این است که فشار را قبل از این که بخواهد روی ما داشته باشد روی چین می‌خواهد داشته باشد. او درباره نفت ایران بحث که می‌کند در فشار آوردن به دولت پکن است. این را هم فکر کنم چینی‌ها متوجه شده اند و اگر ما همین شرایط را خوب مدیریت کنیم تصور می‌کنم اتفاقات خوبی بیفتد. 

سوال: یک نکته اشاره کردید به برخی دستاورد‌های که درطول این جنگ داشتیم. اصرار جمهوری اسلامی ایران روی مواضع خود معنای این را می دهد که من دارم این دستاورد‌ها را تثبیت و  به عنوان دستاورد‌های قطعی لحاظ می‌کنم. سوال این جاست که چقدر تا تثبیت این دستاورد‌هایی که کسب کردیم استقامت داریم؟

ظهره وند: دوره زمانی که قانون ندارد، ولی طبق قوانین آمریکا، دولت آمریکا شصت روز می‌توانسته رئیس جمهورش بدون داشتن مصوبه وارد یک درگیری شود. جنگ تمام عیار و الان هم با یکی دو رای فاصله دارد تا این که استیضاح شود. فرض کنید دوباره رای مثبت بیاورد، نهایت این که بتواند وتویی داشته باشد و یکی دو ماه هم با فاز جدید بخواهد این مسیر را برود. دوره زمانی که من پیش بینی کنم به شصت روز نمی‌رسد. امروز خبر بود که جان فدا‌های ما بالای سی میلیون رفت. حضور پایمردانه ملت سلحشور ایران در حوزه‌های مختلف پدیده‌ای است. خیابان را گرفتند و میدان و صحنه اجتماع را گرفتند به عنوان بعثتی که رسالتش در اختیار دارند، این به نظر نقطه و دال مرکزی از مقاومت و پیروزی ماست، این را تثبیت می‌کند. اما طرف مقابل امروز کارش خیلی سخت است. یعنی اروپا الان صداش در آمده، اسپانیا را می‌خواهد از ناتو بیرون کند. اعتراضی که کشور‌های اروپایی می‌کنند و اجازه ندادند هواپیمایش به سمت میدان نبرد از فضای آن‌ها عبور کند، اتریش یک نمونه اش بود که باید توجه کرد. سوئیس و یا کشور‌های دیگر حتی بریتانیا با همه بازی‌هایی که دارد مورد نقد جدی است. آقای کریسترامر این به او اعتراض شدید می‌کند، نه وجاهت در ناتو و اتحادیه اروپا و شرکای غربی اش دارد و نه در فضای داخلی آمریکا. فوتبال را هم دارند و مسئله انتخابات میان دوره‌ای که آبان ماه است.

قاعدتا نمی‌تواند با این کارنامه سیاه و خالی از امتیاز، بخواهد کاری انجام دهد. منتها باید هوشمند باشیم. پیش بینی من این است که چون بازی بسمت صفر و یک می‌رود، مذاکره وجود ندارد و بازی صفر و یک را یک قمارباز انجام می‌دهد. مذاکره شرایطش بین صفر و یک است. وقتی در موضوعی اختلافی دارید، می‌نشینید سر میز مذاکره. وقتی طرف صفر و یک می‌بینید، باید بگذاریم بعد از روشن شدن نتیجه آن جنگ اصلی که ما تا الان پیروز بودیم و بعد آن موقع شرایط مان را به طرف شکست خورده تحمیل کنیم و از آن بخواهیم. 

دیپلماسی می‌تواند در حوزه پیرامونی کشور‌های منطقه و یا متحدین ما روسیه، چین، باید فعال‌تر باشد. حتی لازم شد در سطح اروپا دیپلماسی رسانه‌ای خیلی مهم است. اصلا نوع اتفاقی که می‌افتد، شرایط گذار را پشت سر گذاشتیم. داریم آماده می‌شویم برای ورود به شرایط جدیدی که احتمالا بگویند شرایط پسانظم اروپایی - آمریکایی. یعنی نظم آمریکایی اروپایی‌ها هم همین جور. چون ما یک غرب دور و نزدیک می‌توانیم شاهد باشیم. امروز این گسست دارد خودش را نمایان می‌کند. اروپا فقط هزینه داده ولی در این صحنه به عکس همه جنگ‌های گذشته خودش را کنار کشید و این یک امتیاز بود. مواضعی که از مقامات اروپایی دیدم درخور بود. به غیر از سخنگوی اتحادیه اروپا که هم سیاست خارجی شان صهیونیستی است و هم این که باز هم خواب برجام را می‌بینند که موضوع هسته‌ای باید جزو مذاکرات باشد. 

در مجموع فضا در محیط بین الملل را خوب می‌بینم و ایران که روزی تلاش می‌کردند به ایران هراسی دامن بزنند، امروز ایران خواهی در راس همه گفتمان هاست، توجه ویژه دارند. ایران را به عنوان منجی بشریت یاد می‌کنند. چرا اپستین جریان کثیفی که آمد رو با شش میلیون سند، دورنمای خوبی نشان نمی‌دهد؟ سوال ما همین است. روسیه، چین و کشور‌های عضو شورای امنیت به ویژه آن‌هایی که موقعیت دائم دارند باید سوال کنند. قانون جنگل را می‌خواهید دنبال کنید؟ قطعا در شرایط فرضی بعد از ایران نوبت دیگران می‌شود به ویژه روسیه و چین. بهم ریختگی در محیط بین الملل، چیزی که آقای شی جینگ پینگ در سخنرانی اخیرش اشاره کرد. گفت: آن چه که می‌بینیم قانون جنگل است که ترامپ دنبال می‌کند. شما یک عضوی مثل ما، مسئله هسته‌ای به شما ربطی ندارد. ما عضو ان پی تی و آژانس هستیم. 

سوال: آن جا که برگه‌هایی از ایران که رونکرده، ایران همچنان دارد کارت‌هایی که رو نکرده، مثل تنگه هرمزی که تا حالا رو نکرده بود و دیدند که چقدر اثر دارد. برخی معتقدند ما به ازای ارزشمند عضویت مان در ان پی تی چیست؟ هزینه فایده حضور ما در ان پی تی چیست و بازنگری شود. 

ظهره وند: بند ۱۰ ان پی تی این فضا را باز کرده. کشوری که عضویتش در ان پی تی برای او آورده نداشته و موجب شده امنیت ملی اش به خطر بیفتد، می‌تواند با اعلام چند ماهه از ان پی تی خارج شود، اما ایران دنبال بمب نبوده و نیست.  

وقتی ان پی تی را معلق می‌کنید به معنای این است که می‌خواهیم برویم به سمت انحراف و نظامی گری. نه ما دنبال نظامی گری نیستیم. امام شهیدمان تصریح داشتند به کرات که این را حرام می‌دانیم و نیازی هم نیست. ما ابرقدرت در ظرفیت نرم هستیم. امروز گفتمان ما جهانی است، مائیم که دین دعوتیم. ما باید بگوییم این نظم گذشته جواب نمی‌دهد که می‌بینید، نظم نوینی باید برقرار شود. باید به حاکمیت‌ ملی ما احترام بگذارند. ما باید مشارکت جهانی را در اداره جهان بخواهیم و شما نمی‌توانید برای کشوری بگویید که حق ندارید شصت درصد عنی سازی داشته باشید. ان پی تی، ۹۰ و ۹۹ درصد را هم ممنوع نکرده. الان پیل‌های سوختی برای زیردریایی با غنای شصت درصد کار می‌کند. گزارشی بود برای فضا پیمای وریجر که از سوخت هسته‌ای استفاده می‌کند. ۵ سال پیش بینی کردند. الان خیلی دور شده و هشت سال گذشته و می‌گویند هنوز هم دارد کار می‌کند. اگر قرار باشد فردا در فضا مانور دهید جز با انرژی هسته‌ای نمی‌توانید حرکت کنید. این که شما خطوط تعیین کنید و نظام ارباب رعیتی را حاکم کنید، نباید پسندید حتی برای ایران. نه خروج از ان پی تی الان نیاز است و ضمن این که باید مستمر مطالبات مان را مطرح کنیم. 

امروز مخاطب مان در شرق و غرب عالم دارند توجه می‌کنند. ایران شناسی را در دستور کار داشتند که از نو بشناسند که ایران چه پدیده‌ای است. وقتی شعار‌های ما آن جا می‌رود، آن‌ها هم دارند با همان می‌آیند، بزن که خوب می‌زنی. رفتار ایالات متحده قابل نقدست. تبدیل شده به جنایتکا. با لیبی، سودان، سومالی، سوریه، عراق و افغانستان چه کردند؟ این جا فرق می‌کند، یک کشور متمدنی است، بعد می‌گویید با یک دکمه شما را ببرم به عصر حجر؟ این ادبیات اصلا در جهان سابقه ندارد. از یک فرد کاملا بهم ریخته و با انگیزه خاص صهیونیستی که باید توجه داشته باشیم و ضمن این که قابل اعتماد نیستند و این که بخواهیم از طرف مقابل تضمین بگیریم، تضمین فقط و فقط در چارچوب ظرفیت‌های پاسخگویی و بازدارندگی است. 

سوال: راجع به خاتمه و پایان جنگ پیش بینی دارید؟

ظهره وند: نیمه عمر این اتفاقات اگر منسجم باشیم و سعی و خطا نکنیم، با دقت تصمیمات مان را هماهنگ با میدان بگیریم، در دیپلماسی فکر نمی‌کنم به دو ماه بکشد. وضع خیلی سخت است برای طرف آمریکایی.

سوال: دوماه نه جنگ نه صلح؟

ظهره وند: او برای خودش است. ما باید در مقابل هر رفتاری واکنش‌های مناسب داشته باشیم. کشتی ما را در آن جا با زن و بچه می گیرند. چون کارکنان آن جا خانواده‌های شان بودند، تیراندازی کرده و موتورش را از کار انداختند و این قطعا جزو مشکلات آمریکاست، باید در جای مناسب پاسخ دهیم.

با ۵ کشور عرب منطقه باید مستمر با واسطه افرادی که می‌روند هشدار‌های لازم را بدهیم که ما در این شرایط نمی‌خواهیم اتفاقاتی بیفتد. شما کشور‌های برادر هستید، باید درون زا امنیت منطقه را تعریف کنیم و شرایط منطقه، شما قربانی شدید. شما نقش داشتید در آسیب زدن به ایران و باید مسئولیت را بپذیرند. نه این که فلان کشور برای خودش جشن پیروزی بگیرد، هم تایید می‌کند در جنگ علیه ایران نقش داشته و بر طبل جنگ می‌کوبد. ضمن این که ما برای واکنش مناسب همواره آماده‌ایم و باید متناسب با رفتار غیر قانونی آمریکا واکنش مناسب نظامی نشان دهیم. این مهم است. چون ما در شرایط جنگ هستیم، ما نپذیرفتیم شما نمی‌توانید هر وقت برای خودت آف تایم بگیرید. الان یک فرصت دارم برای این که جنگ نشود. پیش بینی این است که او از مسیری که با ما آمد جواب نگرفت. پیاده نظامش غلطی نخواهد کرد و ما مزیت نسبی مان در درگیری زمینی است. تصور می‌کنم تا قبل از فروپاشی اش دست به یک سری حماقت‌ها بزند مگر این که بیاید بپذیرد مسئولیت تجاوز به ایران را و در این صورت ما غرامت خواهیم خواست و می‌گیریم از آن‌ها و خودش می‌دهد و یا کشور‌های منطقه می‌دهند و بعد هم قطعا در نظم جدید پسا آمریکایی در منطقه ما و کشور‌های منطقه باید در این حوزه فعال باشیم. 

سوال: جمع بندی. اگر نکته‌ای باقی مانده؟

ظهره وند: باید از واکنش به اتفاقاتی که با مانور تبلیغاتی که ترامپ می‌گوید احتراز کنیم. اصلا به این چیز‌ها توجه نکنیم. جنگ جریان دارد، توقف جنگ با ماست، شروعش با او بود. باید متجاوز محکوم شود و غرامت دهد و ظرفیت‌های ملی قابل مذاکره نیست، نه غنی سازی، نه مسائل این گونه. اگر هم مسئله تحریم است، به نظر هیچ وقت نباید در دستور کار باشد. ما باید دارایی‌های مان را آزاد کنیم. تحریم ذیل آن است. باید ساماندهی اقتصادی مان به گونه‌ای باشد که  تحریم‌ها را به فرصت تبدیل کنیم. این که از دشمن طلب لغو تحریم کنیم، ضعف ما را نشان می‌دهد. امروز ملت ایران یکپارچه مبعوث شدند و این بعثت برای ایجاد تحول اساسی در داخل، منطقه و در جهان است.